World Cup 2030 đánh dấu cột mốc quan trọng - 100 năm giải đấu ra đời. Lần đầu trong lịch sử, sân chơi hấp dẫn nhất hành tinh được tổ chức ở 6 quốc gia thuộc ba châu lục gồm: Uruguay, Argentina, Paraguay (châu Mỹ), Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha (châu Âu) và Morocco (châu Phi). Trong đó, ba nước Nam Mỹ là điểm đến của ba trận đấu, lần lượt ở thành phố Montevideo, Buenos Aires, Asuncion. Phần còn lại của giải diễn ra ở Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Morocco.
Hiện các quốc gia Nam Mỹ hừng hực khí thế, sẵn sàng cho vai trò chủ nhà, tuy nhiên, kỳ vọng luôn đi kèm thách thức. Bạo lực trong bóng đá không còn là chuyện lạ - từ thảm kịch liên quan đến khán giả, đấu tố nội bộ, đến vụ tấn công bằng vũ lực, đều phản ánh mức độ căng thẳng vượt khỏi đam mê thể thao.
Thực tế, các trận đấu tại giải VĐQG như Brazil Serie A hay Argentina Primera División không còn là nơi cầu thủ phô diễn kỹ thuật, mà nhiều lần biến thành sàn đấu khốc liệt. Theo Reuters, các vụ ẩu đả, bạo lực giữa vận động viên, cầu thủ với trọng tài hoặc cổ động viên với nhau khiến FIFA lẫn Liên đoàn bóng đá Nam Mỹ (CONMEBOL) đau đầu, vật lộn đối phó nhiều thập niên qua.
Những vụ bạo lực gây rúng động
Hôm 20/8, trận đấu trong khổ lượt về vòng 1/8 Copa Sudamericana (Siêu cúp Nam Mỹ) trở thành phim trường kinh dị: những CĐV bạo lực nhất phía Independiente - câu lạc bộ hàng đầu Argentina - đánh đập người hâm mộ Universidad de Chile (Chile). Nguyên nhân vụ ẩu đả được cho là nhóm CĐV Universidad de Chile liên tục ném đủ loại vật liệu thô cứng - từ ghế, gạch, bình xịt, gậy gộc, thậm chí cả bồn cầu và những mảng vỡ tường - xuống khu vực người hâm mộ chủ nhà bên dưới.
Người hâm mộ xô xát trên khán đài hôm thứ 4. Ảnh: Juan Ignacio Roncoroni
Trong video được lan truyền, CĐV Independiente nhảy xuống sân để tránh "mưa vật thể lạ", trong khi nhóm fan cực đoan khác leo lên tầng trên "săn lùng" CĐV đối thủ nhằm trả đũa. Trong cơn tuyệt vọng, Gonzalo Alfaro - 33 tuổi, CĐV Chile - nhảy xuống từ khán đài, bị thương nặng và bất tỉnh nhưng vẫn bị đánh tới tấp. Người này nhập viện trong tình trạng nguy kịch, bác sĩ tiên lượng "nguy cơ tử vong cao".
Tờ Clarín mô tả trong lúc những CĐV Chile cuối cùng rút lui, nhóm CĐV cực đoan Independiente tiếp tục xông vào, trùm đầu, cầm gậy gộc. Khung cảnh như cuộc "truy sát": số ít fan Chile còn sót lại bị đánh đập, lột trần và làm nhục. Nhóm đàn ông bê bết máu nằm bất động trên khán đài, xe cứu thương ra vào liên tục. Trong sân, nhiều cầu thủ hốt hoảng chạy lên khán đài cứu người thân. HLV Julio Vaccari của Independiente cũng lao tới khu vực khán giả để hỗ trợ phụ nữ, trẻ em. Phía ngoài, gần cầu Pueyrredón, cuộc rượt đuổi càng leo thang, thậm chí đụng độ với cảnh sát. Kết cục, 185 người bị thương và 125 người bị bắt (đa phần là CĐV Chile).
Theo El Mundo, sự vụ gây rúng động không chỉ ảnh hưởng hình ảnh của bóng đá Nam Mỹ, mà còn khiến giới truyền thông quốc tế lo ngại về khả năng tổ chức một kỳ World Cup hoành tráng và an toàn tại đây.
Trong quá khứ, không ít vụ bạo lực trên sân cỏ lẫn khán đài ở Nam Mỹ gây thương vong. Tại vòng loại Olympic Tokyo 1964, Peru tiếp Argentina trên sân nhà. Hai CĐV bất ngờ chạy xuống sân, bị cảnh sát đánh đập và bắt giữ. Hơn 47.000 khán giả có mặt tại sân vận động Lima lập tức phẫn nộ, nhiều người ùa xuống, cảnh sát dùng hơi cay trấn áp đám đông. Cảnh bạo loạn sau đó khiến 328 người thiệt mạng và 500 bị thương, trong đó phần nhiều là bị dẫm đạp.
Hình ảnh trong thảm kịch ở sân Lima, Peru năm 1964. Ảnh: Peruvian Institute of Sport
Ngày 23/6/1968, trận "kinh điển" giữa hai câu lạc bộ hàng đầu Argentina - River Plate và Boca Juniors trở thành thảm kịch. Vụ chen lấn tại cổng sân vận động khiến 71 CĐV thiệt mạng. Chính quyền Argentina chưa bao giờ làm sáng tỏ những yếu tố đằng sau vụ việc này. Hồi 2002, bốn người hâm mộ qua đời và hai người chết một năm sau đó trong các cuộc đụng độ giữa "barras bravas" (fan cuồng nhiệt, cực đoan), bất chấp Luật về Bạo lực trong sự kiện thể thao năm 1994.
Vụ hậu vệ Colombia Andrés Escobar bị giết khi không may phản lưới nhà tại World Cup 1994 được xem là một trong những vụ bạo lực nổi bật, ảnh hưởng sâu sắc đến bóng đá Nam Mỹ và nhận thức về hiểm họa ngoài sân cỏ.
Theo Firstpost, năm 2009-2019, Brazil ghi nhận 157 vụ chết vì bạo lực bóng đá; Argentina có đến 136 trường hợp suốt 20 năm qua; Colombia khoảng 170 vụ trong giai đoạn 2001-2019. Ngay cả ở các trận đấu nhỏ hay cấp độ vĩ mô như Copa Libertadores (cúp C1 Nam Mỹ), bạo lực vẫn thường xuyên xảy ra, điển hình là hành vi tấn công, sử dụng vũ khí, bạo loạn... không phân biệt sân thi đấu.
CĐV xô xát trong trận chủ nhà Queretaro gặp Atlas tại sân vận động Corregidora, Queretaro, Mexico, năm 2022. Nhiều người bị thương, hai trong tình trạng nguy kịch. Ảnh: Sergio Gonzalez - Associated Press
Liệu World Cup 2030 có gặp rào cản?
Trên các diễn đàn bóng đá, người hâm mộ túc cầu liên tục đặt câu hỏi: các sân vận động tại Uruguay, Argentina, Paraguay - ba nước đồng chủ nhà World Cup 2030 - có thực sự an toàn cho ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh? CONMEBOL lẫn FIFA sẽ làm gì để đảm bảo người hâm mộ có thể tận hưởng bầu không khí trong lành và cơ thể lành lặn khi ra về?
World Cup 2030 dự kiến là cú hích lớn trong lịch sử bóng đá Nam Mỹ, nhưng nếu bạo lực trên sân không được kiểm soát, giải đấu có thể đối diện nguy cơ xấu: CĐV quốc tế nản lòng, e dè khi đến sân; FIFA có thể đặt điều kiện an ninh nghiêm ngặt hơn, thậm chí hoãn hoặc thay đổi địa điểm tổ chức.
Để giải đấu thực sự lành mạnh, nơi fan túc cầu tận hưởng thứ bóng đá đẹp, cần sự vào cuộc quyết liệt của các bên - từ cầu thủ, câu lạc bộ, Liên đoàn bóng đá quốc gia đến FIFA.
Giới chuyên môn cho rằng nhiều giải pháp cần được thực thi nghiêm túc gồm: nâng cao nhận thức của CLB lẫn cầu thủ, thiết lập chế tài xử lý nghiêm khắc với hành vi bạo lực; cải thiện hệ thống an ninh tại sân bãi, đảm bảo nhân viên, trọng tài luôn được bảo vệ; tăng cường kiểm soát khán giả, đặc biệt tại các trận đấu căng thẳng, tránh để hành động tiêu cực lan tỏa.
Trong tuyên bố hôm thứ Năm, CONMEBOL lên án mạnh mẽ vụ bạo lực, cam kết sẽ hành động "cực kỳ cứng rắn" và áp dụng các biện pháp trừng phạt tương ứng theo quy định của Ủy ban Kỷ luật. Cơ quan này cũng kêu gọi tất cả câu lạc bộ tăng cường các biện pháp an ninh để ngăn chặn những tình huống tương tự.
Khi bạo lực bị đẩy lùi, niềm vui bóng đá sẽ được khôi phục và kỳ đại hội trên quê hương Maradona, Pelé hay Messi sẽ trở thành câu chuyện đẹp, không vẩn đục.
Triêu Ca
