Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 thường gắn với hoa, quà tặng và những lời chúc dành cho phái đẹp. Tuy nhiên, bên cạnh niềm vui được quan tâm, đây cũng là dịp để mỗi người nhìn lại cách mình chăm sóc sức khỏe.
Không ít phụ nữ dành phần lớn thời gian cho công việc, gia đình nhưng trì hoãn việc khám bệnh, thường xuyên thức khuya hoặc bỏ qua vận động vì nghĩ những vấn đề này chưa cấp thiết. Chăm sóc bản thân không chỉ nằm ở việc nghỉ ngơi hay tự thưởng một món quà yêu thích. Những quyết định nhỏ nhưng có kế hoạch, như đặt lịch khám phù hợp với độ tuổi, điều chỉnh thói quen ngủ và duy trì tập luyện, có thể tạo nền tảng tốt hơn cho sức khỏe.
Khám dự phòng, món quà không nên trì hoãn
Chủ động khám sức khỏe định kỳ và tầm soát phù hợp với độ tuổi giúp phụ nữ phát hiện sớm nguy cơ bệnh lý, bảo vệ sức khỏe lâu dài. Ảnh: Medline Plus
Một trong những việc thiết thực phụ nữ có thể dành cho mình trong ngày 20/10 là đặt lịch khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt khi đã lâu chưa kiểm tra hoặc đang có những dấu hiệu bất thường. Khám dự phòng giúp đánh giá các yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm một số bệnh và xác định những vấn đề cần theo dõi. Tùy độ tuổi, tiền sử gia đình và tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể tư vấn đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, mỡ máu hoặc thực hiện các xét nghiệm cần thiết khác.
Với sức khỏe phụ nữ, việc tầm soát ung thư cổ tử cung và ung thư vú cũng cần được quan tâm. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần thực hiện cùng một danh mục xét nghiệm hoặc với tần suất giống nhau. Lịch tầm soát phụ thuộc vào tuổi, tiền sử sức khỏe, kết quả kiểm tra trước đó và hướng dẫn chuyên môn hiện hành. Phụ nữ có người thân mắc ung thư vú, ung thư buồng trứng hoặc có yếu tố nguy cơ đặc biệt nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá riêng.
Bên cạnh đó, không nên chờ đến kỳ khám định kỳ nếu xuất hiện khối bất thường ở vú, chảy máu âm đạo không rõ nguyên nhân hoặc những triệu chứng kéo dài. Việc thăm khám kịp thời quan trọng hơn tự theo dõi tại nhà. Thay vì đặt mục tiêu chung chung là sống khỏe hơn, phụ nữ có thể bắt đầu bằng một hành động đơn giản: xem lại lần khám gần nhất, ghi lại những vấn đề muốn hỏi và đặt lịch tư vấn. Đây là khoản đầu tư cho sức khỏe có giá trị lâu dài, dù không mang lại cảm giác tức thì như một món quà vật chất.
Cải thiện giấc ngủ, đừng xem nhẹ những đêm thiếu ngủ
Duy trì giờ ngủ ổn định, hạn chế caffeine vào cuối ngày và xử lý các vấn đề gây mất ngủ giúp phụ nữ cải thiện thể chất lẫn tinh thần. Ảnh: India Today
Giấc ngủ là món quà tiếp theo phụ nữ nên dành cho bản thân, nhất là khi bước vào tuổi trung niên. Những đêm ngủ chập chờn, thức giấc nhiều lần hoặc tỉnh dậy vẫn mệt mỏi thường bị quy cho áp lực công việc, chăm sóc con cái hay thay đổi nội tiết tố. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, đây là vấn đề cần được quan tâm thay vì chấp nhận như một phần tất yếu của tuổi tác.
Phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh có thể gặp rối loạn giấc ngủ do bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm hoặc thay đổi tâm trạng. Ngoài ra, căng thẳng, sử dụng thiết bị điện tử sát giờ ngủ, uống cà phê muộn và lịch sinh hoạt thiếu ổn định cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng nghỉ ngơi. Người trưởng thành thường cần ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm. Điều quan trọng không chỉ là số giờ ngủ mà còn ở mức độ tỉnh táo, khả năng tập trung và cảm giác hồi phục vào ngày hôm sau.
Phụ nữ có thể bắt đầu bằng việc theo dõi giờ đi ngủ, thời điểm thức giấc và mức năng lượng ban ngày trong một đến hai tuần. Những ghi chép này giúp nhận diện thói quen bất lợi và cung cấp thông tin hữu ích khi trao đổi với bác sĩ.
Để cải thiện giấc ngủ, nên duy trì giờ ngủ và giờ thức tương đối ổn định, tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng, vận động đều đặn và hạn chế caffeine vào cuối ngày. Phòng ngủ cần yên tĩnh, thoáng mát, ánh sáng phù hợp. Nếu thường xuyên mất ngủ, ngáy lớn, có biểu hiện ngừng thở khi ngủ hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày, người bệnh nên được đánh giá y tế.
Đặc biệt, phụ nữ không nên tự ý sử dụng thuốc ngủ hoặc thực phẩm bổ sung với kỳ vọng cải thiện giấc ngủ nhanh chóng. Khi mất ngủ liên quan đến triệu chứng mãn kinh, bác sĩ có thể tư vấn phương pháp điều trị phù hợp với tình trạng và nguy cơ sức khỏe của từng người. Dành cho mình một giấc ngủ đủ và chất lượng không phải sự nuông chiều. Đó là cách bảo vệ khả năng làm việc, điều hòa cảm xúc và duy trì sức khỏe trong những năm tiếp theo.
Tập sức mạnh để giữ cơ bắp, không chỉ giữ vóc dáng
Duy trì các bài tập sức mạnh ít nhất hai ngày mỗi tuần giúp phụ nữ bảo toàn cơ bắp, tăng khả năng vận động và hỗ trợ sống khỏe khi tuổi cao. Ảnh: Fit & Well
Nếu đi bộ thường xuyên đã là thói quen, ngày 20/10 có thể là thời điểm phụ nữ bắt đầu thêm một hình thức vận động quan trọng: tập sức mạnh. Theo thời gian, khối lượng và sức mạnh cơ bắp có xu hướng suy giảm. Quá trình này có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng, thực hiện các hoạt động thường ngày và duy trì sự độc lập khi lớn tuổi. Ở phụ nữ trung niên, việc chú trọng cơ bắp càng có ý nghĩa khi cơ thể trải qua những thay đổi liên quan đến lão hóa và giai đoạn mãn kinh.
Tập sức mạnh không đồng nghĩa với nâng tạ nặng hoặc phải đến phòng gym. Người mới bắt đầu có thể tập với trọng lượng cơ thể, dây kháng lực hoặc tạ nhẹ, tùy thể trạng. Những bài như đứng lên ngồi xuống từ ghế, chống đẩy vào tường, kéo dây kháng lực và nâng gót chân là lựa chọn đơn giản để làm quen.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên thực hiện các hoạt động tăng cường cơ bắp, tác động đến những nhóm cơ chính, ít nhất hai ngày mỗi tuần. Bên cạnh đó, mục tiêu vận động còn bao gồm ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, chẳng hạn đi bộ nhanh. Người chưa quen tập luyện có thể bắt đầu với thời lượng ngắn, sau đó tăng dần theo khả năng. Một lịch tập thực tế là hai buổi sức mạnh mỗi tuần, xen kẽ với các buổi đi bộ. Mỗi buổi ban đầu chỉ cần khoảng 15-20 phút để tập những động tác cơ bản, chú ý kỹ thuật và tăng độ khó từ từ. Không cần đặt mục tiêu thay đổi vóc dáng trong vài tuần; điều quan trọng là xây dựng thói quen có thể duy trì lâu dài.
Phụ nữ có bệnh nền, đau khớp kéo dài, tiền sử chấn thương hoặc đã lâu không vận động nên trao đổi với chuyên gia y tế trước khi bắt đầu chương trình tập cường độ cao. Nếu xuất hiện đau ngực, chóng mặt bất thường hoặc khó thở quá mức khi tập, cần dừng lại và được đánh giá phù hợp.
Món quà từ việc tập sức mạnh không chỉ nằm ở vòng eo hay số cân trên bàn cân. Cơ bắp khỏe giúp cơ thể thực hiện các hoạt động thường ngày thuận lợi hơn, đồng thời hỗ trợ duy trì khả năng vận động khi tuổi cao.
Vienne (Theo PubMed, Women's Health Magazine)
