Chỉ một vài hư hỏng trong hệ thống dằn của giàn khoan như rò rỉ các vách ngăn, các van, đường ống hay hệ thống đo mực nước trong các bể chứa nước dằn không hoạt động trơn tru đều có thể dẫn đến những rủi ro đặc biệt nghiêm trọng, trường hợp xấu nhất là giàn bị mất cân bằng và có thể bị chìm bất cứ lúc nào... Đó là lý do buộc Vietsovpetro (VSP) phải bỏ ra một số tiền không nhỏ và tổ chức đấu thầu quốc tế tìm một đơn vị đủ năng lực tiến hành việc sửa chữa.
Tháng 11/1999, VSP tiến hành gọi thầu quốc tế đối với 7 nhà thầu gồm liên doanh Công ty Dịch vụ kỹ thuật dầu khí (PTSC) - Viện Korall (Ukraine), Công ty đóng tàu An Phú, Xí nghiệp liên hiệp Ba Son, liên doanh Hyundai - Vinashin, Rockwater, Clough Stena và Global Industries Asia Pacific Pte. Lấy lý do công việc quá gấp gáp, VSP không tiến hành thẩm định từng nhà thầu trước khi gọi thầu, nhưng lại dự trù khoản ngân sách dành cho này khoảng 500.000 USD.
|
|
|
Giàn khoan Đại Hùng 1. |
Việc đấu thầu sau đó được tổ chức theo 2 giai đoạn. Ngay ở giai đoạn 1 đã có 3 nhà thầu nước ngoài từ chối tham gia. 4 nhà thầu còn lại gồm PTSC - Korall, An Phú, Hyundai - Vinashin và Ba Son. Hội đồng xét thầu của VSP cho rằng Xí nghiệp liên hiệp Ba Son không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật vì nhà thầu này đòi đưa toàn bộ giàn Đại Hùng 01 vào sửa chữa trên bờ.
Bước sang giai đoạn 2, thêm một nhà thầu nữa là liên doanh Hyundai - Vinashin không “theo” được gói thầu này vì họ xác định sửa chữa giàn ngay tại mỏ có quá nhiều yếu tố rủi ro. Chỉ còn lại PTSC - Korall và An Phú đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật do VSP đưa ra (đạt cùng số điểm kỹ thuật).
Sau khi chào hàng kỹ thuật của hai nhà thầu trên được chuyển cho Đăng kiểm Lloyd’s Register (LR) xem xét, LR thông báo chỉ xem xét thiết kế sửa chữa của một nhà thầu do VSP chỉ định. VSP lập tức triệu tập cuộc họp khẩn với sự tham gia của ban tổng giám đốc và các phòng ban, đơn vị liên quan đến chọn phương án thực hiện tiếp theo.
Ngày 21/2/2001, căn cứ nội dung cuộc họp khẩn trên, VSP đàm phán riêng với hai nhà thầu PTSC - Korall và An Phú về một số điều kiện của nhà thầu. Theo đó, VSP đòi bên B (đơn vị trúng thầu) có trách nhiệm trong 30 ngày kể từ ngày ký hợp đồng thực hiện việc lập thiết kế sửa chữa, phương án thi công, quy trình sửa chữa và trình LR phê duyệt. Nếu quá thời hạn trên, bên B phải chịu mọi chi phí thực hiện hợp đồng và nộp phạt cho bên A 5% giá trị hợp đồng.
Nhưng "oái oăm" hơn cả là điều khoản: Trong trường hợp LR không cấp chứng chỉ thì bên B phải chịu mọi chi phí thực hiện hợp đồng và hoàn trả cho bên A 10% giá trị hợp đồng. Cú “ra đòn” này đã hạ “nốc ao” Công ty An Phú giống như những nhà thầu trước đó. Giờ chỉ còn lại duy nhất liên doanh PTSC - Korall trúng thầu. Điều đặc biệt là PTSC và chủ thầu VSP đều là "con" của PetroVN.
PTSC là nơi ông Nguyễn Xuân Nhậm từng giữ “ghế” giám đốc trong nhiều năm, trước khi lên làm Tổng giám đốc Petro VN. Người thay thế ông Nhậm tại PTSC chính là Nguyễn Quang Thường (đã bị bắt tạm giam). Việc PTSC tham gia đấu thầu và thắng thầu trong dự án có nhiều uẩn khuất bên trong.
Ngày 26/2/2001, VSP tiến hành mở hồ sơ của PTSC - Korall và xác định giá chào của nhà thầu này gần 3 triệu USD, cao gấp 6 lần so với giá thầu dự kiến ban đầu.
Ngày 28/32001, Tổng giám đốc VSP Nguyễn Giao có văn bản gửi ông Nguyễn Xuân Nhậm (lúc ấy là tổng giám đốc Petro VN) báo cáo kết quả đấu thầu và đề nghị lãnh đạo Petro VN xem xét, phê duyệt cho phép VSP ký hợp đồng với PTSC - Korall sửa chữa giàn Đại Hùng 01 với mức giá trên. Chưa đầy một tuần sau, Phó tổng giám đốc Petro VN Trần Cảnh (hiện là Tổng giám đốc Petro VN) đã có công văn đồng ý với đề nghị của VSP.
Một điều bất bình thường là trong khi PTSC - Korall mới thực hiện được giai đoạn 1 của hợp đồng, chưa quyết toán phần hợp đồng đã thực hiện, nhưng VSP đã 3 lần xuất tiền thanh toán cho PTSC trên 1,7 triệu USD (khoảng 60% giá trị hợp đồng).
Một lãnh đạo Petro VN cho Tuổi Trẻ biết có ít nhất có 2 sai phạm lớn trong gói thầu sửa chữa hệ thống dằn giàn Đại Hùng. Một là, VSP không trình cấp có thẩm quyền phê duyệt lại giá trị của gói thầu mặc dù kết quả đấu thầu đã vượt dự kiến tới gấp 6 lần. Tiếp đó, theo hợp đồng ký kết, PTSC - Korall phải thực hiện hoàn chỉnh gói thầu (2 giai đoạn). Nhưng vì lý do an toàn cho giàn Đại Hùng, đăng kiểm LR buộc phải đưa giàn vào bờ để sửa chữa giai đoạn 2, dẫn đến việc PTSC bị gạt bỏ ở giai đoạn này. VSP chưa xác định tỷ lệ phần công việc mà PTSC - Korall đã làm được mà vội vàng thanh toán đợt 3 với số tiền hơn 290.000 USD (2 đợt trước đã thanh toán 50% giá trị hợp đồng).
Theo một nguồn tin, liên doanh PTSC - Korall trong gói thầu này cũng sử dụng những thủ đoạn tương tự trong vụ khối nhà 17 triệu USD trên giàn khoan. Tức là thông qua một nhà thầu phụ của Korall là Công ty Interpet để cung cấp vật tư, triển khai hợp đồng. Thực tế khối lượng công việc hoàn thành chỉ đạt 200.000-300.000 USD, nhưng đã được một số cá nhân cho đội lên nhiều lần để rút ra qua tài khoản của Interpet và chia chác nhau cả triệu USD.
Tháng 5/2004, Cơ quan An ninh điều tra (Bộ Công an) đã gửi văn bản yêu cầu tổng giám đốc VSP cung cấp toàn bộ hồ sơ và danh sách cán bộ, nhân viên của VSP tham gia trong hai dự án “xây dựng khối nhà 140 chỗ trên giàn khoan ngoài biển” và “sửa chữa hệ thống dằn giàn khoan Đại Hùng”.
Cơ quan an ninh đề nghị phía VSP nêu rõ chức danh, vị trí công tác và trách nhiệm của từng cá nhân tham gia từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ mời thầu đến khi kết thúc dự án. Đặc biệt muốn VSP làm rõ đã dựa vào tiêu chí nào để chọn danh sách mời thầu, nhà thầu được chọn có được thẩm định khả năng kỹ thuật, khả năng tài chính cũng như các biện pháp thẩm định...
Đáp ứng điều này, Tổng giám đốc VSP Trần Lê Đông đã cung cấp tài liệu và danh sách gần 40 cán bộ, nhân viên của VSP tham gia dự án (gồm ban lãnh đạo, tổ xét thầu...) xây dựng khối nhà ở 140 chỗ trên giàn khoan. Trong đó có tổng giám đốc Nguyễn Giao, phó tổng giám đốc thứ nhất F.I. Badikov.
