- Anh nghĩ mình được người khác quan tâm vì điều gì?
- Chuyện người khác quan tâm đến mình thì người ta đã biết rồi. Có những chuyện người khác không biết về mình, khi biết được họ sẽ cảm thấy hấp dẫn hơn. Nói về những cái không ai ngờ vậy.
- Để hấp dẫn, có thể sẽ đánh mất một khoảng riêng, anh nghĩ sao?
- "Đánh mất" khác với "mất". Tôi đang chủ động mà, nên khi nào mất thì tôi biết. Dù tình huống đẹp hay xấu nhất thì tôi luôn là người chủ động.
- Anh nghĩ gì về hai chữ "cá tính"mà người khác vẫn thường nói về anh?
- Nghĩa là họ chưa hiểu tôi. Có thể như vậy là đúng, vì tôi chẳng bao giờ bộc lộ để người khác hiểu. Lúc đó, sẽ nhận được một câu chung chung nhất "Công Trí là người cá tính". Nếu tôi lười biếng giải thích thì tôi sẽ chịu chữ "cá tính" đó và dùng như một cách khi không tự nói được về bản thân mình (cười).
Còn cá tính thực sự, theo tôi, nó nằm trong mỗi con người. Vấn đề, cá tính trong mắt người này khác, người kia khác và không ai có thể "kiểm soát" mình cá tính cả. Tôi nghĩ "mình rất đẹp, rất hay ho" nhưng người khác nhìn nhận "không có gì hay cả" thì cũng phải biết chấp nhận.
- Còn nhận xét "cá tính trong thiết kế" thì sao?
- Con người luôn gắn liền với công việc. Công việc phản ánh con người. Tôi chẳng bao giờ trốn chạy điều đó. Thực tế, có những kinh nghiệm khi người ta không hiểu hay hiểu hơn cái mình làm, hiểu tốt cho mình mà không phải là sự thật. Tất nhiên, đó là tích cực, nhưng cảm nhận cho công bằng thì điều đó đâu có nghĩa lý gì. Ví dụ, khi tôi làm theo bản năng, theo cảm tính bình thường, nhưng người khác nhìn vào nghĩ đến cái gì đó hay ho, cái gì đó ghê gớm lắm.
 |
|
Nhà thiết kế Công Trí. |
- Anh nói mình thiết kế theo bản năng. Anh nghĩ sao về việc hướng đến một ý nghĩa của trang phục ngoài việc nó phục vụ cho nhu cầu làm đẹp của con người, hay gửi một thông điệp gì đó qua thiết kế?
- Sự thật đơn giản là quần áo không bao giờ triết lý về một cái gì đó nặng nề. Nếu ai áp đặt triết lý nhiều vào thời trang thì đó là điều khó tưởng. Một bộ áo quần chỉ đẹp khi người ta cảm thấy tự tin với nó, chứ nó chẳng thể nói lên cái gì cao siêu cả, trừ trường hợp áp đặt.
Một nhà thiết kế hăng say nói về sự gợi cảm, sexy, giải phóng phụ nữ... trong một chiếc áo, nhưng thực tế chính người phụ nữ mặc áo đó cảm thấy chẳng có gì cả thì cũng bằng không. Hay có những ý tưởng rất cao, nhưng người xem chẳng thể cảm nhận nó có sáng tạo ghê gớm thì tôi chẳng hiểu cái hay ở chỗ nào.
- Nhìn khía cạnh trang phục cũng là tác phẩm nghệ thuật, anh có giữ quan điểm mình vừa nói?
- Đứng trước mọi việc, ngay cả khi nhìn nhận dưới góc độ nghệ thuật cứ để nó tự nhiên, đừng nên áp đặt. Sự gò bó, khuôn khổ, ràng buộc theo một đường hướng nào đó sẽ làm cho nghệ thuật không còn là nghệ thuật. Lúc đó nó chỉ phục vụ cho mục đích riêng tư mà thôi.
Cùng là tác phẩm nghệ thuật, trang phục khác bức tranh ở chỗ nào? Bức tranh độc lập, trang phục thì phụ thuộc vào cơ thể, cấu trúc con người. Bức tranh không treo lên tường thì để xuống đất, không thì để lên bàn... Còn trang phục thì không thể nói đẹp quá, ý nghĩa ghê gớm quá, nhưng rồi lại "đặt xuống đất".
- Vậy theo anh vì sao người ta lại phải gán cho những thiết kế của mình một ý tưởng nào đó?
- Cũng dễ hiểu, dễ thông cảm cho những ý tưởng "vu vơ". Đơn giản người ta muốn xác nhận được đâu là chủ đích công việc của mình. Để nó hay, đẹp trước công chúng phải có một sự chủ quan nào đó của người làm.
Nếu đem ra trình diễn một cách vô tư, thì áo quần chỉ là quần áo. Theo quan điểm của tôi một bộ áo quần chỉ có thể là tác phẩm nghệ thuật khi mình truyền cảm xúc cho nó, chứ không phải là lên gân lên cốt cho nó.
Cảm nhận một điều gì đó rồi truyền tải bằng cảm xúc, tài năng, cho ra sản phẩm, đó là nghệ thuật thực sự. Còn nếu làm ra sản phẩm rồi mới hướng cho nó nghệ thuật bắt buộc mình nghĩ nó là nghệ thuật thì e rằng không còn giá trị nữa.
Một bộ sưu tập ra đời, nhà thiết kế nghĩ ra ý nghĩa, gắn cái gì đó thật lên gân, hay những hoa mỹ, bóng bẩy để người khác nhớ. Nhưng thực tế khi ra công chúng, người ta có thể thấy nó đẹp, nhưng không phải ai cũng cảm nhận được cái ý tưởng và bộ quần áo có liên quan gì với nhau.
- Trang phục là một mặt của văn hóa. Anh thấy nhận xét này thế nào?
- Mặc một cái áo đẹp, người ta chỉ nói là "đẹp" chứ không thể nói rằng: "Đây là văn hóa dân tộc". Giá trị này tồn tại ở chỗ nào đó là điều nhắc nhở của người đi trước cho người đi sau. Người mặc làm gì có mong muốn trang phục của mình làm nên lịch sử.
Còn với nhà thiết kế, chuyện: "Tôi may áo này là lấy cảm hứng từ ý tưởng dân tộc để nói lên vẻ đẹp của người phụ nữ", nhưng cuối cùng người mặc chỉ thắc mắc mỗi chuyện "sao chỗ này đẹp, chỗ kia không đẹp" thì rõ ràng tuyên ngôn của anh ta là không có ý nghĩa.
Cái bên ngoài thì nên để nó là cái hình thức, chứ không nên gán ghép lung tung. Trang phục phục vụ cho đời sống, nhu cầu giải trí, sở thích cá nhân... thì cứ để nó thể hiện đúng chức năng như vậy.
- Anh làm kinh doanh bên cạnh công việc thiết kế. Anh nghĩ thế nào nếu việc "ghép ý tưởng" cho trang phục với mục đích tiếp thị cho sản phẩm?
- Hiện tại thời trang Việt Nam đang bị tình trạng như vậy. Một bộ sưu tập được đưa lên báo phải có ý tưởng, phải có lời dẫn dắt cho người xem, chứ bản thân nhà thiết kế chẳng nghĩ ra được những ý tưởng ghê gớm. Với những thương hiệu nước ngoài, người ta chỉ cần ghi là D&G, Versace... là đủ hiểu.
Ở Việt Nam, tôi chỉ có thể ghi Nguyễn Công Trí mà không cần những dòng giải thích đi kèm. Nhưng hình như biên tập của báo cũng không đủ can đảm để làm chuyện đó. Bởi vì người ta nghĩ đó là sự quảng bá cho một thương hiệu chứ không phải là giới thiệu một tác phẩm nghệ thuật.
- Theo anh, sự gán ghép này sẽ dẫn đến hậu quả gì?
- Các nhà thiết kế sẽ bị bệnh hoang tưởng. Thật ra, giá trị thực thì ai cũng hiểu.
- Anh có thấy mình bị lạc lõng khi mang suy nghĩ khác với đồng nghiệp?
- Không. Nếu lạc lõng thì tôi đã không tồn tại. Tôi lấy ví dụ chuyện xay sinh tố. Khi người ta quẳng tất cả các loại trái vào xay để làm hỗn hợp gì đó. Trái cây sẽ bị nát, nhưng cái mùi của mỗi loại thì vẫn còn. Đặc biệt với sầu riêng, dù nát như thế nào cũng mang nặng nhất.
- Anh nhận mình là sầu riêng?
- Tai sao không? Loại trái cây người thích rất thích, người ghét rất ghét. Thiên hướng của tôi là nắm bắt những điều gần gũi với cuộc sống. Ngay cả những điều xa xỉ nhất thì tôi vẫn hướng về cuộc sống.
- Thực tế anh thực hiện một trang phục từ những suy nghĩ nào?
- Tôi nghĩ đó là sự cảm nhận cuộc sống xung quanh, không theo đường lối nào cả. Ví dụ, sự hợp thời, hợp vóc người... Mỗi người có một khả năng, một quan điểm, còn tôi không có ý níu kéo để lấy một giá trị mà tôi không có trong đầu.
Nhiều người nhận xét rằng thiết kế của tôi không mang tính dân tộc. Tôi chấp nhận. Tôi không chủ ý làm công tác chính trị xã hội, tôi không làm những bộ sưu tập gây tiếng vang... tôi thích làm những cái mọi người công nhận là đẹp.
- Thành công của anh ngày hôm nay có thể lý giải thế nào?
- Có những người có cách nghĩ khác vẫn thành công hơn tôi nhiều, gấp trăm lần nghìn lần tôi. Tôi chỉ nghĩ đơn giản: những gì làm được hôm nay thì làm, nếu nghĩ được xa tới ngày mai thì nên nghĩ, vẽ vời những mơ ước viển vông thì không nên.
Ở Việt Nam, nhà thiết kế có tên tuổi, uy tín thì cũng chỉ có trong nước thôi chứ chẳng bay đi đâu xa được. Có bay, chỉ là mọi người tự bay với nhau thôi, chứ chẳng có ai chấp cánh cả.
- Vì áp lực, nhiều người cảm thấy chán nghề. Anh thì sao?
- Chán thiết kế thì chưa, nhưng có lúc cảm thấy chán chính mình, vì sự dễ dãi. Có khi mình cho phép mình làm điều này, làm điều kia để phục vụ cho nhu cầu của người khác...
- Có người cho rằng nhà thiết kế cũng là nghệ sĩ, cũng phải làm việc theo cảm hứng. Anh nói sao về nhận xét này?
- Nếu làm việc theo cảm hứng thì một trang phục của tôi 10 năm sau mới bán được.
- Vậy công thức làm việc của anh là gì?
- Cảm xúc + khuynh hướng + lợi nhuận.
- Nếu thiếu cảm xúc, hoặc thiếu lợi nhuận, anh chọn thiếu cái nào?
- Tôi sẵn sàng chọn thiếu cái thứ nhất. Tôi là nhà thiết kế, nhưng tôi còn là giám đốc của một công ty nên không thể bỏ lợi nhuận vì dưới tôi còn có nhiều con người khác đang cần mưu sinh. Cảm xúc thì luôn có ở mọi nơi, còn lợi nhuận thì không thể. Đi trên con đường "dơ dáy, hôi hám", thì anh vẫn có cảm xúc, dù là cảm xúc khó chịu. Còn lợi nhuận thì khó có thể có được...
- Còn một yếu tố khác là "được đào tạo bài bản" trong việc thiết kế, anh nghĩ sao?
- Với nghề thiết kế, dù có đào tạo thế nào mà không có cảm xúc thì tất cả cũng chỉ là lý thuyết. Ví dụ, tôi có thể học một bài phối màu theo đúng nguyên lý, nhưng cảm xúc hiện tại thì không như vậy. Lúc đó tôi phải chọn cái gì? Tất nhiên phải là cảm xúc của mình. Giống như một người diễn viên muốn thể hiện nỗi buồn trong đôi mắt, thay vì là giọt nước mắt, thì thầy cô cũng không đủ khả năng làm điều đó để thay đổi anh ta.
- Vậy thì theo anh chức năng của đào tạo bài bản trong thiết kế thời trang là gì?
- Nó chỉ giúp người ta ý thức được rằng là mình đã được đào tạo. Một người học 10 năm mà cuối cùng anh ta chẳng áp dụng gì trong thực tế, thì đào tạo có ý nghĩa không? Nhưng tôi cho đó không phải là sự thật phũ phàng. Bản thân tôi đã học những kinh nghiệm của thày cô trong trường đại học, nhưng đem nó ra áp dụng với thực tế bây giờ có được hay không, thì chính bản thân tôi phải tự cân nhắc.
Kinh nghiệm mình có từ trường lớp là hạt cát, còn khi bước ra đời thì mình đi vào sa mạc. Nếu gặp đúng hạt cát mình cần thì tốt, nếu không mình phải biết tự thích nghi.
- Học đồ họa, làm thiết kế thời trang. Anh nghĩ gì về điều này?
- Người tính không bằng trời tính. Một câu rất chung chung. Có chút gì đó mê tín nhưng không thể phủ nhận được (cười).
- Anh có nghĩ mình đang mang cái đầu quá "tỉnh" để làm nghệ thuật?
- Tôi không đồng ý với quan điểm "một cái đầu quá tỉnh thì không thể làm nghệ thuật". Nghệ thuật là nghệ thuật, chuyện tỉnh táo hay không là chuyện thuộc về con người. Tỉnh lúc cần tỉnh, khùng lúc cần khùng là điều cần thiết. Nếu khùng để làm nghệ thuật mà không đem lại gì cho cuộc sống thực tại, mọi người không cảm nhận được gì từ việc mình làm, thì chẳng ai cổ vũ cả.
Đối với người nghệ sĩ, không có sự cổ vũ thì chắc chắn khó làm nghệ thuật cho tới nơi tới chốn. Lúc đó, nghệ thuật là cái gì đó lập dị. Tôi nghĩ mình không phải là "thằng khùng" xuất sắc, nhưng trong một đám "khùng", người ta vẫn nhận ra "thằng khùng Công Trí". Tôi không đoạt giải "hoa hậu" trong cuộc đua này, nhưng đâu đó trong top 15 (cười).
- Quan niệm đầy thực tế, nhìn nhận vấn đề rất nguyên tắc. Anh nghĩ mình cần phải thay đổi gì để cân bằng cuộc sống?
- Tương lai của tôi là những gì cụ thể nhất, không mơ hồ, không mộng mị. Tôi chỉ biết hôm nay mình làm gì, cụ thể ngày mai tôi sẽ làm được gì. Làm những điều cho xã hội, cho nhiều người công nhận, nhưng phải làm cả những điều cho bản thân mình. Như vậy thì mới gọi là con người biết sống.
Tôi không thể nói là tôi yêu nghề, trăm năm sau vẫn làm nghề này. Chỉ biết hôm nay tôi làm được gì thì tôi cứ làm, giờ phút nào tôi hưởng thụ được thì tôi phải biết hưởng thụ. Còn nếu lỡ có đau khổ thì cũng phải chấp nhận, phải đương đầu.
Thật ra cũng không phải vì bản lĩnh, tự tin gì ghê gớm cả. Đơn giản vì những bất trắc trong cuộc sống này như là không khí, nếu còn muốn sống thì không thể trốn nó. Mà chết đi rồi chưa chắc thoát.
(Theo Thanh Niên Tuần San)
