Năm 2008, Thư viện Hàng Châu trở thành thư viện đầu tiên ở Trung Quốc mở cửa cho mọi người vào đọc sách miễn phí mà không cần làm thẻ. Khi một độc giả phản ánh về sự xuất hiện của người ăn xin và người nhặt phế liệu trong thư viện, giám đốc Chu Shuqing đáp: "Tôi không có quyền từ chối họ, nhưng anh có quyền rời đi".
Một trong những gương mặt quen thuộc của thư viện là Wei Sihao, người mưu sinh bằng nghề nhặt phế liệu. Ông đặc biệt yêu thích sách về lịch sử và chính trị. Trước mỗi lần đọc, Wei đều cẩn thận rửa tay sạch sẽ. Một thủ thư nhớ lại: "Dù quần áo thường lấm lem vì công việc, đôi tay ông lúc nào cũng sạch sẽ".
Ông Wei vào thư viện đọc sách khi còn sống. Ảnh: People's Daily
Wei thuộc số ít người được học đại học ở Trung Quốc vào thập niên 1950-1960. Sau đó, ông làm giáo viên trung học trước khi nghỉ hưu vào năm 1999. Dù nhận lương hưu hàng tháng 5.600 nhân dân tệ (khoảng 820 USD), Wei vẫn tiếp tục công việc nhặt phế liệu trên đường phố.
Một học trò cũ của Wei, hiện là giáo viên trung học, cho biết nhiều lần khuyên thầy từ bỏ công việc này nhưng ông không thay đổi quyết định.
Năm 2015, Wei qua đời ở tuổi 77 do tai nạn ôtô. Chỉ đến khi ba người con gái thu dọn di vật của cha, gia đình mới phát hiện ông đã âm thầm hỗ trợ học sinh nghèo suốt hai thập kỷ.
Căn hộ rộng khoảng 80 m² của Wei chỉ có một chiếc giường, một tủ sách và vài chai nhựa cũ được giữ lại để tái chế. Ông cất giữ cẩn thận những giấy chứng nhận quyên góp cùng các lá thư cảm ơn của học sinh được hỗ trợ, nhiều bức đã ố vàng theo thời gian.
Một người con gái của Wei cho biết ông dành phần lớn tiền lương và lương hưu để giúp đỡ học sinh nghèo. Những năm 1990, mỗi lần quyên góp ông thường gửi 300-400 nhân dân tệ (45-60 USD), sau này tăng lên 3.000-4.000 nhân dân tệ trước khi qua đời.
Điều đặc biệt là không học sinh nào biết danh tính thật của ân nhân, bởi Wei luôn sử dụng bí danh Wei Dingzhao khi quyên góp. Ngoài ra, hơn 10 năm trước khi qua đời, ông đã đăng ký hiến xác cho y học và bày tỏ nguyện vọng được rải tro cốt xuống Tây Hồ.
Câu chuyện của Wei đã thôi thúc nhiều người chung tay dựng tượng để tưởng nhớ và tri ân ông.
Chỉ trong chưa đầy một giờ, 1.178 người đã tham gia chiến dịch gây quỹ cộng đồng, quyên góp đủ 50.000 nhân dân tệ (khoảng 7.400 USD) để thực hiện bức tượng. Tác phẩm cao 1,6 m do nghệ nhân đúc đồng Zhu Bingren thiết kế, khắc họa Wei đang đọc báo, bên cạnh là cây gậy tre và những chai nhựa cũ. Tượng được khánh thành tại Thư viện Hàng Châu vào năm 2018.
Tượng ông Wei được dựng trong thư viện Hàng Châu. Ảnh: Da Feng News
"Xét cho cùng, Wei không thực sự là một người nhặt phế liệu. Điều ông nhặt nhạnh là những giá trị đẹp trong đời sống tinh thần của chúng ta", một người bình luận. Một người khác viết: "Ai cũng có quyền được tiếp cận tri thức".
Hướng Dương (Theo SCMP)
