Trong số tù nhận có cả tỷ phú Khodorkovski, cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí Yukos, bị kết án vì tội gian lậu thuế.
Từ Matxcơva đến thành phố Segez, nơi có trại giam đặc biệt với ký hiệu IK-7, tàu lửa chạy mất 20 giờ. Đại tá Viacheslav Liango, Giám đốc trại, đã giới thiệu cho phóng viên tạp chí Itogi về “cơ ngơi” của mình.
Đội quân bị giam giữ theo chế độ chung, chủ yếu là những người bị kết án lần đầu vì những tội không nặng, trong đó có án kinh tế. Ưu thế của những phạm nhân này là không bị mất các liên lạc xã hội. Trước hết đó là người bị giam giữ được phép nghỉ 2 tuần mỗi năm. Ngoài ra, trong vòng 1 năm phạm nhân được cho phép 6 lần gặp gỡ, mỗi lần không kéo dài quá 3 ngày.
Phạm nhân và người thân được sống cùng nhau trong những phòng riêng biệt của tòa nhà khách, nằm trong phạm vi trại giam, mỗi phòng đều được trang bị tiện nghi riêng. Giá phải trả là 200 rúp (khoảng hơn 7 USD) mỗi người cho một ngày đêm. Thực chất phạm nhân vẫn ở trong phạm vi trại giam, nhưng sống riêng. Chi phí cho 1 “phòng giam” như vậy mỗi tháng khoảng hơn 200 USD không phải là quá cao đối với người có tiền phải sống sau song sắt.
Hệ thống “phục vụ” các phạm nhân VIP bao gồm: phòng chơi billiards, phòng tập thể dục, phòng cầu nguyện, buồng điện thoại (có thể gọi đi đâu cũng được), nhà nuôi thỏ, nhà kính trồng nho. Trong cửa hàng của trại giam có đủ các loại thực phẩm, trái cây, bánh kẹo... Thậm chí đến cả trứng cá đỏ cũng có để phục vụ theo yêu cầu của phạm nhân.
Có 2 nguồn tiền đối với phạm nhân: tiền do gia đình chuyển vào và tiền làm được trong sản xuất của trại. Trong các xưởng tại đây sản xuất ra những loại hàng cần thiết cho người dân Nga, chẳng hạn đó là những vật dụng dùng cho nhà tắm hơi, được mọi người gọi đùa là sản phẩm của “Sauna production”, chúng được tiêu thụ rất nhanh. Trong trại cải tạo việc làm ở xưởng này được coi là ngon lành nhất, đem lại thu nhập cao nhất, mỗi tháng phạm nhân có thể kiếm được khoảng 100 USD.
Được hỏi liệu người như Khodorkovski có thể kiếm được việc làm trong nhà tù hay không? Các nhân viên của trại trả lời: “Không lẽ chúng tôi không tìm được việc cho ông ta? Chúng tôi sẽ xếp ông ấy làm thợ mộc, để đóng thùng nước cho nhà tắm! Sau đó, chúng tôi sẽ gắn nhãn hiệu “Khodorkovski” lên sản phẩm để bán. Bảo đảm số hàng đó sẽ bán hết ngay tức khắc!”.
Thực tế là lãnh đạo trại IK-7, cũng như các trại cải tạo khác của Nga, rất vui lòng tiếp nhận những người bị kết án có thu nhập trên trung bình khi họ còn tự do. Tính toán của họ khá đơn giản: những người này, cũng như các phạm nhân khác, đều sống với hy vọng được ra tù trước hạn - khi tuân thủ kỷ luật và không bị quản giáo quở trách gì, họ thường được ra trước thời hạn. Song, khác với những phạm nhân bình thường, những phạm nhân thụ án có nhiều tiền có thể giúp đỡ trại của mình, ít ra ở dạng trang bị máy móc, ví dụ, thiết bị chế biến gỗ cho xưởng mộc. Đáp lại, ban quản lý trại sẽ không cản trở việc giải phóng nhanh nhất cho phạm nhân VIP.
Theo ông Viacheslav Liango, có thể cho người bị kết án phạm tội kinh tế ra sớm trước khi người đó bù đắp tổn thất gây ra cho nhà nước, vì không nên giam giữ người có khả năng kinh doanh nếu như khi được tự do anh ta sẽ bồi hoàn các khoản nợ của mình nhanh hơn việc đóng góp qua sản xuất trong nhà tù. Các nhân viên của trại còn nhớ một vài trường hợp khi các phạm nhân cũ của họ chỉ vài tuần sau khi được trả tự do đã tham gia mạn đàm trên các kênh truyền hình về hoạt động ngoại thương. Thêm vào đó, chỉ có những người có nhiều kinh nghiệm mới nhận biết được những nhân vật phát biểu trên màn hình từng là phạm nhân trước đây thụ án trong trại của họ.
(Theo An Ninh Thế Giới)
