Theo cơ quan công an có 3 cách làm lậu: nối bản; lậu của nhà sách khác và lậu hoàn toàn. Trong ba cách, “nối bản” có vẻ là cách “hợp pháp” và dễ “qua mắt” các nhà chức trách hơn cả. Bởi so với hai hình thức làm lậu còn lại, “nối bản” bao giờ cũng có “gốc” như giấy phép phát hành và có tên nhà xuất bản in rõ ràng trên sách.
Lợi dụng sơ hở của việc cấp giấy phép không chặt chẽ về thời gian cũng như không giới hạn nhà xuất bản ấn hành, người làm lậu sách đã làm lậu bằng cách in vượt so với số lượng quy định trong giấy phép.
So với “nối bản”, phương thức lậu thứ hai thiếu an toàn hơn nhưng vẫn “văn hóa” hơn cách làm lậu thứ ba. Dân trong nghề gọi đây là cách “cướp cơm trên tay người khác”. Nghĩa là một nhà xuất bản hay một nhà sách tư nhân đầu tư tiền của, công sức cho ra đời một ấn phẩm.
Vậy mà vừa phát hành xong đã bị kẻ khác mang ngay “đứa con tinh thần” đến một cơ sở in hoặc nhà xuất bản khác, thậm chí không cần mang đi đâu mà chính ngay tại nhà in đã in ra nó nhân bản. Tất nhiên cách làm này phải có “tay trong” từ nhà xuất bản.
Trong khi cách làm lậu thứ nhất và thứ hai ít nhiều còn phải “kiềng” các nhà quản lý bằng cách qua mặt theo hình thức này hay hình thức khác thì cách thứ ba có thể nói là vô lối, trắng trợn nhất. Nó thể hiện rõ tính “chợ búa” cũng như chụp giật trong cách làm sách.
Cứ thấy sách nào bán chạy là làm lậu. Mà làm lậu không cần họ tên "phụ huynh", nơi sinh cho ấn phẩm. Chỉ có mỗi tên sách, tên tác giả và nội dung được in trên cuốn sách. Còn lại xuất thân từ đâu, ai là nơi ấn hành... tác phẩm đều không có. Những sách mang nội dung mê tín dị đoan, phong thủy thường làm lậu thế này. Những loại “sách hoang” như vậy lại mang lại nhiều lợi nhuận cho người sinh ra nó.
Trong quá trình làm lậu sách có thể nói in là khâu quan trọng nhất. Nếu không in tại các nhà xuất bản, những người làm sách lậu phải có những “đối sách”, thủ đoạn tinh vi trong quá trình in nhằm lọt lưới pháp luật. Bao giờ những cơ sở in ở xa trung tâm thành phố, mới khai trương, thậm chí một số tỉnh lân cận Hà Nội cũng là nơi được các đối tượng làm sách lậu “ngắm” đến.
Không chỉ vì giá thành chi trả cho những cơ sở này rẻ, hoàn thành nhanh mà quan trọng là thành phẩm thực hiện ở đây dễ dàng tránh được sự thanh tra của cơ quan văn hóa cũng như Cơ quan Công an. Làm vậy, họ vừa “né” được Cơ quan Công an vừa ấn định được số lượng phát hành để không bị thua lỗ về mặt tài chính.
Những vụ dưới đây có thể chứng minh những thủ đoạn này của những người làm sách lậu.
Đúng khoảng thời gian Mãi mãi tuổi 20 đang là cuốn sách “nóng” nhất trên thị trường, thì ngày 30/8/2005 tại cơ sở gia công đóng xén của bà Nguyễn Thị Thanh ở số 8 khu tập thể ôtô 3/2, Phương Mai, Hà Nội, PA25 phối hợp cùng Thanh tra Sở Văn hóa Thông tin Hà Nội đã phát hiện cơ sở của bà Mai đang đóng xén ấn phẩm này cùng với hai đầu sách nữa là Một cõi Trịnh Công Sơn và Quản lý Nhà nước đối với ngành và lĩnh vực với số lượng lớn.
Riêng đối với Mãi mãi tuổi 20, Cơ quan Công an đã thu được khoảng 30.000 tờ bán thành phẩm tương đương với 3.000 cuốn và ghi tên Nhà xuất bản Thanh Niên.
Trước cơ quan chức năng, bà Thanh không thể chứng minh được nguồn gốc của xuất bản phẩm cũng như hợp đồng gia công đối với bên thuê.
Tại Cơ quan Công an bà Thanh khai, qua một nhân viên cửa hàng đóng xén sách tại 45 Cửa Nam, Hà Nội, bà Thanh đã được một người tên là Đỗ Thế Song thuê gia công hoàn thiện Mãi mãi tuổi 20 cùng với Một cõi Trịnh Công Sơn với giá 1 đồng/trang.
Song hẹn chỉ trong vòng vài ngày sẽ lấy hàng. Tuy nhiên, trong vai trò hợp đồng với bà Thanh, Song cũng chỉ là người làm thuê chứ không phải ông chủ chính. Ông chủ chính qua công tác điều tra, trinh sát của Cơ quan Công an là một người khác có tên D., biệt hiệu D. “Béo”.
Trung tuần tháng 6 vừa qua, một cơ sở đóng xén nữa mới khai trương chừng hơn một tháng ở địa chỉ 31 Khu tập thể trường trung học Kỹ thuật in Cầu Diễn, Từ Liêm, Hà Nội do Nguyễn Duy Long làm chủ cũng bị bắt quả tang về hành vi đóng xén xuất bản phẩm không có giấy phép và những giấy tờ có liên quan theo quy định.
Hầu hết những ấn phẩm đó đều là những đầu sách đang bán chạy hiện nay như: Buôn chuyện tập 1: Những đôi chân dài và con bạc triệu đô; Buôn chuyện tập 3: Nỗi đau của mái già; Chân dài và bóng đêm 2; Những con bạc triệu đô.
(Theo Công An Nhân Dân)
