 |
|
Warren College, một trường College bên trong UCSD (University of California, San Diego). |
Chương trình ĐH của Mỹ khá phong phú. Có ĐH công, có ĐH tư, có ĐH 2 năm hay còn gọi là College, có ĐH 4 năm còn được gọi là University. Có ĐH (không gọi là University mà gọi là College) học 4 năm và được quyền cấp bằng cử nhân và có ĐH 2 năm (thường được gọi là Community College hay Private College chỉ chuyên dạy nghề) chỉ được quyền cấp bằng AA (Associate of Art) hay AS (Associate of Science), tương đương với bằng cán sự hay cao đẳng ở trong nước…
Người Việt sang học tập sinh sống ở Mỹ thời gian đầu gần như chẳng bận tâm lắm đến tính phong phú của các chương trình ĐH, mà quan tâm đến việc chọn ngành học nhiều hơn. Trước 1975, phần lớn sinh viên Việt Nam chọn học về quản trị kinh doanh, kỹ sư điện. Sau năm 1975, người Việt sang Mỹ hầu hết đều chọn học kỹ sư điện và các ngành thuộc lĩnh vực y khoa như bác sĩ, nha sĩ, dược sĩ, về sau này có thêm nhãn khoa. Người người học, nhà nhà học đến mức lên khu Phước Lộc Thọ, bảng hiệu bác sĩ của người Việt nhiều như... quán cà phê. Sang thập niên 90, bác sĩ, kỹ sư phải nhường chỗ cho ngành computer và business. Từ sau 2000, do ảnh hưởng của tình hình kinh tế khó khăn, giới trẻ có xu hướng không học 4 năm nữa mà chọn học những ngành nghề có thể ra đi làm liền như buôn bán nhà cửa, kinh doanh địa ốc, khai thuế, bán bảo hiểm...
Nhìn chung, ngoài những sinh viên có những đam mê rõ ràng và năng khiếu được bộc lộ rõ rệt nên xác định hướng học lên ngay từ thời trung học, phần lớn đều chọn những ngành nghề nào dễ học, dễ đậu, dễ kiếm việc và lương cao mà học phí lại không cao. Nói một cách khác là làm sao chi phí tối thiểu nhưng gặt hái hiệu quả tối đa. Tùy theo điều kiện riêng, mỗi sinh viên chọn một hình thức học ĐH tiết kiệm khác nhau.
Không phải tất cả học sinh Việt Nam ở Mỹ đều tìm học ngay trường University mà một số lên Internet tìm hiểu trường College hay University nơi địa phương hay thành phố họ sinh sống. Đa số các College hay University đều có website để giới thiệu các ngành đào tạo, điều kiện và các môn học sẽ phải học của chuyên ngành đó. Những học sinh này thường vào các website các trường ĐH Cộng đồng 2 năm (Community College) do rất nhiều trường College có hợp đồng đào tạo sinh viên cho các trường University và các sinh viên này có thể học chương trình quy định 2 năm đầu ở Community College và sau đó sẽ được chuyển tiếp lên học chuyên ngành ở University vào 2 hay 3 năm cuối. Còn nếu chỉ muốn học 2 năm ở College để học về một chuyên ngành ngắn hạn trong 2 năm thì có một số trường College vẫn có và có thể tìm thấy trong catalog hay website của trường. Đến khi muốn học chuyển tiếp lên University thì các sinh viên vẫn không bị mất thời gian mà đôi lúc lại có thể giảm được 1/2 giá học phí cần phải đóng.
Theo Thanh Niên, du học sinh từ trong nước sang nên lợi dụng ưu điểm này, không nhất thiết phải vào thẳng University, vì học qua College sẽ có cơ hội tập quen dần lối học của ĐH Mỹ và tiết kiệm tiền bạc. Tuy nhiên, cũng xin nhắc nhở là các sinh viên muốn tiết kiệm tiền bạc tài chánh trong cách học này cũng phải ráng chú ý là tập trung học cho đạt điểm học bạ cao và học hết các môn quy định. Vì học cách này cũng giống như là sinh viên đi ký giấy cam kết, nếu không làm được thì sẽ bị loại bỏ ra khỏi chương trình này ngay.
Chương trình đạo tạo cử nhân ở các trường University thông thường là 4 hay 5 năm tùy vào chuyên ngành mình chọn. Trong vòng 2 năm đầu, các sinh viên sẽ học chương trình gọi là General Requirement (các môn học tổng quát bắt buộc cho đủ tín chỉ ra trường, tuy nhiên không nhất thiết phải lấy các lớp học trong chuyên ngành), đồng thời các sinh viên còn phải học thêm các lớp nâng cao liên hệ đến chuyên ngành để chuẩn bị bước vào ngành chuyên môn. Vào 2 năm cuối thì sẽ học hầu hết các môn trong chuyên ngành (Major Requirement) và các lớp tự chọn (Elective Class). Nếu sinh viên có khả năng học nhanh thì giữa cuối năm thứ 2 đã có thể lấy các lớp trong Major và Elective sớm và có thể ra trường sớm.
Ngoài ra, trong các môn tự chọn, một số sinh viên nếu biết cách chọn khéo léo và hỏi ý kiến của counselor nếu được phép cho lấy, lại có thể tranh thủ học thêm được ngành nghề mới. Cách học này gọi là double major hay minor major. Double major là 2 chuyên ngành ngang nhau và các lớp trong major sẽ khó như nhau nhưng khi ra trường thì được cấp 2 bằng cử nhân. Minor major là một chuyên ngành phụ hoàn toàn không có liên quan gì đến ngành lớn, chỉ dùng để hiểu biết thêm và không đòi hỏi phải học nhiều lớp, khi ra trường thì chỉ được ghi trong học bạ là có một chuyên ngành phụ nhưng không được cấp bằng chính thức. Nên chọn các lớp nâng cao và tự chọn trong chuyên ngành thứ nhất tương đối trùng với chuyên ngành thứ hai (lấy ví dụ như double major như là học 2 môn Toán/Computer hay Vật lý/Computer, trong đó các môn đòi hỏi cho Toán cũng có thể đòi hỏi và áp dụng cho Computer). Có trường khi học double major sẽ đòi hỏi đóng thêm tiền nhưng giá học chỉ thêm một nửa. Có trường thì không thu thêm tiền học phí.
Những lớp giết người – class killer
Các lớp Major rất là khó và đòi hỏi sự tập trung rất cao độ. Các lớp này thường được mở ra 1 lần/năm. Nếu rớt các lớp này là sinh viên phải đợi đến năm sau mới đăng ký lại được, đôi lúc có những lớp được mệnh danh là lớp giết người (class killer). Tỷ lệ học sinh rớt mấy môn Killer này thường là 2/5, 5 sinh viên, ra trường 3 rớt 2 (trong đó chỉ 1 giỏi, 2 xoàng xoàng hay trung bình); may mắn gặp giáo sư dễ thì tỷ lệ này có thể 3/10 (ra trường 7 rớt 3). Các lớp này có sự đòi hỏi sự học rất là căng thẳng và đi rất sát với thực tế, gần như các bài tập đều dựa trên thực tế mà giáo sư ra bài nên khi ra trường làm việc sẽ dễ dàng tiếp cận và làm việc được ngay, thường thì lý thuyết và thực hành đi đôi với nhau. Trung bình một lớp học bình thường các sinh viên chỉ cần tốn 1 đến 3 tiếng đồng hồ để làm bài tập thì các lớp này các sinh viên có thể tốn lêp gấp 3 lần tổng số thời gian làm bài tập và đọc sách. Dân sinh viên hay nói chơi là nếu đã qua các lớp học này rồi thì các bạn đã “over the hill”, hay trẻ bỗng hóa già, hay còn một cách nói khác là các lớp “phá hủy dung nhan”. Nhưng sinh viên nào cũng phải học ngày học đêm cho những lớp này vì các lớp này có ảnh hưởng rất lớn khi xin việc làm sau khi ra trường. Các nhân viên tuyển chọn luôn hỏi sinh viên đã từng học qua những lớp đó chưa. Khả năng xin được việc làm lên rất cao nếu các sinh viên đã học qua những lớp đó và đạt được điểm cao.
