Kimanzi Constable là một tác giả, diễn giả và cây bút tự do người Mỹ gốc Kenya, nổi tiếng với các bài viết về tài chính cá nhân, khởi nghiệp và tâm lý tiền bạc trên Forbes, Business Insider, Entrepreneur...
Là người Mỹ thế hệ đầu tiên trong gia đình nhập cư từ Kenya, anh lớn lên trong bối cảnh tiền bạc luôn là chủ đề nhạy cảm. Cha mẹ anh làm việc quần quật, đôi khi cùng lúc nhiều công việc, nhưng chưa bao giờ nói rõ họ kiếm được bao nhiêu, nợ nần hay tiết kiệm thế nào.
Năm 14 tuổi, cha mẹ anh chuyển sang một tôn giáo mới, khiến cuộc sống gia đình thay đổi hoàn toàn. Ba năm sau, khi Kimanzi từ chối vào chủng viện để trở thành mục sư, anh bị gia đình đuổi khỏi nhà.
Rời gia đình khi chưa tròn 18 tuổi, Kimanzi lấy bằng lái xe thương mại và bắt đầu kiếm sống bằng nghề vận chuyển. Một năm sau, anh kết hôn và tự lo toàn bộ chi phí sinh hoạt. Cũng từ thời điểm này, những lời nhờ vả về tiền bạc bắt đầu xuất hiện.
Trong thời gian làm tài xế giao hàng cho một tiệm bánh, Kimanzi nhận ra cơ hội kinh doanh và mở công ty vận chuyển riêng. Doanh nghiệp phát triển nhanh, mang lại lợi nhuận đáng kể. Khi anh làm ăn khấm khá hơn, gia đình và một số bạn bè trước đây ít liên lạc bắt đầu chú ý.
"Tôi từng nghĩ họ quan tâm đến tôi nhiều hơn, nhưng thực tế họ chỉ quan tâm đến số tiền tôi có thể cho đi", Kimanzi nói.
Kimanzi Constable
Ở tuổi 20, dù thu nhập tăng, anh vẫn không đủ dư dả để hỗ trợ tài chính cho nhiều người cùng lúc. Tuy nhiên, áp lực từ các mối quan hệ xung quanh không vì thế giảm đi. Gia đình và bạn bè liên tục vay tiền hoặc ngầm cho rằng anh có trách nhiệm chi trả mỗi lần gặp gỡ.
Sau khi bán công ty vận chuyển, Kimanzi chuyển sang kinh doanh trực tuyến với mong muốn có thể làm việc linh hoạt ở bất cứ đâu. Từ năm 2011, các dự án online của anh liên tục mở rộng. Đến năm 2023, anh đạt cột mốc quan trọng: lần đầu có hơn một triệu USD tiền mặt.
Cùng với thành công tài chính, các yêu cầu xin tiền cũng gia tăng. Gia đình, những người thân sống tại Kenya, và bạn bè đều nhận ra anh sống dư dả hơn, dù anh không công khai thu nhập. Những thay đổi về nhà ở, xe cộ hay việc thường xuyên chi trả các bữa ăn đủ để người xung quanh hiểu.
Ban đầu, các khoản hỗ trợ chỉ mang tính nhỏ lẻ, sau đó trở nên thường xuyên và đòi hỏi hơn. Dù đã giúp đỡ không ít, Kimanzi vẫn bị cho là keo kiệt, tham lam. Có thời điểm, anh cảm thấy giá trị bản thân chỉ gắn với khả năng kiếm tiền cho người khác. Chỉ tới khi tìm đến trị liệu tâm lý, Kimanzi mới nhận ra sự tự ti và tổn thương từ quá khứ đã khiến anh dễ bị lợi dụng.
"Tôi hiểu giá trị của con người không nằm ở số tiền họ cho đi", anh nói.
Cuối cùng, Kimanzi buộc phải cắt đứt liên lạc với hai người bạn thân vì những mâu thuẫn xoay quanh tiền bạc. Anh cũng tạo khoảng cách với gia đình để bảo vệ sức khỏe tinh thần và tương lai tài chính của mình.
Kimanzi Constable sau nhiều buổi trị liệu tâm lý.
Sau nhiều buổi trị liệu, Kimanzi học cách nói "không" với những yêu cầu lặp đi lặp lại. Anh đặt ra ranh giới rõ ràng và chỉ giúp đỡ người khác khi thực sự cảm thấy thoải mái. Quan trọng hơn, anh buông bỏ cảm giác nghĩa vụ và tự nhắc mình rằng mỗi người phải chịu trách nhiệm cho tương lai tài chính của chính mình.
Hơn 20 năm gây dựng sự nghiệp và đạt mốc một triệu USD giúp Kimanzi nhận ra sự khác biệt giữa những mối quan hệ chân thành và những mối quan hệ chỉ tồn tại vì tiền bạc, anh gọi đây là bài học "đắt giá hơn bất kỳ con số nào trong tài khoản".
Hoàng Yến (theo Business Insider)
