Minh Anh làm nhân viên marketing tại một công ty ở TP HCM gần một năm, thu nhập dưới 10 triệu đồng nhưng vẫn cố gắng chuẩn bị hơn chục phong bao cho họ hàng hai bên nội, ngoại.
"Mình nghĩ trẻ con chỉ cần vui vẻ đầu năm, ai ngờ tụi nhỏ mở ra so sánh tiền với nhau ngay tại chỗ. Nghe câu đó tự nhiên thấy hụt hẫng", cô nói.
Không riêng Minh Anh, nhiều người thuộc Gen Z, nhóm sinh từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2010, cho biết bắt đầu cảm nhận rõ áp lực lì xì khi chuyển từ vai trò người nhận sang người cho. Trong khi đó, Gen Alpha, sinh từ khoảng năm 2010 trở lại đây, lớn lên cùng mạng xã hội, các video "đập hộp" và khoe quà Tết, dường như có kỳ vọng khác về giá trị phong bao đầu năm.
Bao lì xì Minh Anh chuẩn bị. Ảnh: NVCC.
Ở các hội nhóm dành cho dân công sở trên mạng xã hội, nhiều bài viết chia sẻ trải nghiệm tương tự thu hút hàng nghìn lượt tương tác: "Cháu hỏi sao năm nay con được ít hơn năm ngoái", "Vừa lì xì xong đã bị chê trước mặt cả nhà"... Nhiều người thừa nhận cảm giác "nóng mặt" không hẳn vì số tiền, mà vì sự so sánh công khai.
Quang Huy, 25 tuổi, kỹ sư IT ở TP HCM, cho biết anh chuẩn bị 100.000 đồng cho mỗi cháu. "Mình nghĩ mức đó phù hợp với thu nhập hiện tại. Nhưng tụi nhỏ bảo bạn con được 200.000-500.000 đồng. Nghe xong tự nhiên thấy khó xử", Huy kể. Theo anh, điều khiến anh khó chịu là thái độ so bì. "Hồi nhỏ mình nhận bao nhiêu cũng vui, đâu có dám mở ra trước mặt người lớn", anh nói.
Lì xì vốn là phong tục mừng tuổi đầu năm, mang ý nghĩa chúc may mắn, bình an. Số tiền trong phong bao thường mang tính tượng trưng. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá cả tăng cao, thu nhập chênh lệch và ảnh hưởng của mạng xã hội, nhiều người trẻ cảm nhận phong tục này đang dần bị định lượng bằng con số.
Thảo Vy, 23 tuổi, mới đi làm được sáu tháng, cho biết cô phải trích một phần ba lương tháng để chuẩn bị lì xì cho họ hàng hai bên. "Không ai ép, nhưng nếu cho quá ít lại sợ bị đánh giá. Đến khi nghe tụi nhỏ chê, mình thấy tủi thân thật sự", Vy nói.
Một số phụ huynh thừa nhận trẻ ngày nay tiếp xúc sớm với tiền bạc và mạng xã hội. Việc xem video khoe lì xì, so sánh quà Tết trên mạng có thể khiến các em hình thành kỳ vọng cao hơn. Tuy vậy, nhiều người cho rằng trách nhiệm định hướng vẫn thuộc về người lớn, từ cách giải thích ý nghĩa phong bao đến việc nhắc nhở trẻ tránh so bì.
Quang Huy, 25 tuổi. Ảnh: NVCC.
Khác với hình dung của thế hệ trước, không phải Gen Z nào cũng dư dả tài chính. Phần lớn đang ở giai đoạn đầu sự nghiệp, thu nhập chưa ổn định, phải cân đối giữa tiền thuê nhà, chi tiêu cá nhân và tiết kiệm. "Thưởng Tết chỉ có nửa tháng lương, nhưng đã đi làm thì mặc định phải lì xì", Minh Anh nói, cho rằng áp lực đến từ mong muốn vừa giữ truyền thống, vừa không bị đánh giá.
Sau khoảnh khắc khó xử, Minh Anh chọn cách giải thích với cháu rằng lì xì là lời chúc may mắn, không phải cuộc thi nhiều ít. "May là sau đó bé cũng cười và chúc Tết lại. Nghĩ kỹ thì chắc tụi nhỏ chỉ vô tư nói vậy thôi", cô kể.
Nhiều người trẻ cho biết đang tìm cách giảm áp lực lì xì bằng việc thống nhất mức tiền trong gia đình hoặc trao đổi trước với anh chị em để tránh chênh lệch giữa các cháu. Với Quang Huy, bài học sau cái Tết này là "đừng để một câu nói vô tư làm mình mất vui cả ngày". Anh cho rằng điều quan trọng vẫn là không khí sum vầy và lời chúc đầu năm.
Hoàng Yến
