Tập thể dục có lợi cho sức khỏe não bộ thế nào?
Hầu hết chúng ta đều biết rằng tập thể dục thường xuyên là một trong những cách tốt nhất để giữ cho cơ thể khỏe mạnh, giảm nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ, tiểu đường và ung thư. Tuy nhiên, chúng ta thường bỏ qua vai trò của hoạt động này trong việc duy trì sức khỏe não bộ.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), gần 1 trong 6 người trên toàn thế giới đang sống chung với một chứng rối loạn thần kinh. Chỉ riêng tại Mỹ, có khoảng 5,8 triệu người mắc bệnh Alzheimer và 1 triệu người đang sống chung với bệnh Parkinson. May mắn là bạn có thể thực hiện các bước chủ động để giúp bảo vệ sức khỏe não bộ. Một vài nghiên cứu cho thấy tập thể dục thường xuyên có thể cải thiện sức khỏe não bộ, kích thích sự phát triển của tế bào thần kinh và giảm sự tích tụ protein có hại trong não.
Tiến sĩ Marat Reyzelman, chuyên gia về thần kinh học và sinh lý học thần kinh lâm sàng tại Hệ thống Y tế Wellstar (Mỹ), nhấn mạnh lý do tại sao chúng ta phải coi tập thể dục là yếu tố thiết yếu để duy trì một bộ não khỏe mạnh.
"Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ở những người lớn tập thể dục thường xuyên, tỷ lệ teo mô não cũng như các dấu hiệu tổn thương mô mạch máu và đột quỵ thầm lặng giảm đáng kể dựa trên hình ảnh chụp MRI. Cũng có sự gia tăng độ dày ở nhiều phần của vỏ não - những khu vực quan trọng đối với chức năng ghi nhớ và tư duy. Về bản chất, tập thể dục khiến bệnh nhân duy trì hoặc thậm chí tăng tế bào ở những vùng não quan trọng, trong khi việc thiếu tập thể dục khiến tỷ lệ mất tế bào não liên quan đến tuổi tác tăng lên".
Vận động thể chất giúp cải thiện sức khỏe não bộ, giảm nguy cơ mắc bệnh mất trí nhớ. Ảnh: Deposit Photos
Các quá trình nhận thức này là sự hình thành tế bào thần kinh và tính mềm dẻo thần kinh. Sự hình thành tế bào thần kinh là sự phát triển và duy trì các tế bào não mới. Tính mềm dẻo thần kinh là khả năng của não trong việc phát triển các kết nối mới để bù đắp cho sự suy giảm của các tế bào não trong suốt cuộc đời. Oxy rất quan trọng đối với cả hai điều này và việc tập thể dục thường xuyên thúc đẩy việc cung cấp oxy nhiều hơn.
Reyzelman đồng tình rằng việc tăng lưu lượng máu và cung cấp oxy nhờ tập thể dục đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện trí nhớ, nhận thức, khả năng tập trung và chú ý - phần lớn là nhờ tác động tích cực đến vùng hồi hải mã. "Các nghiên cứu cho thấy hồi hải mã - vùng não chịu trách nhiệm chính về chức năng ghi nhớ - nhận được lượng máu và oxy nhiều hơn khi chúng ta thường xuyên vận động thể chất. Điều này đã được chứng minh là giúp nâng cao hiệu suất nhận thức ở mọi nhóm tuổi", Reyzelman cho biết.
Ngoài ra, Reyzelman giải thích có một mối liên hệ giữa sức khỏe não bộ và sức khỏe tim mạch, và một trong những cách tập thể dục cải thiện não bộ là bằng cách nâng cao sức khỏe hệ thống tim mạch.
"Những bệnh nhân mắc bệnh tim có nhiều khả năng bị đột quỵ và chứng mất trí nhớ hơn đáng kể. Thông qua tập thể dục, chúng ta cải thiện sức khỏe tim mạch, từ đó giảm nguy cơ đột quỵ và các tình trạng thoái hóa thần kinh như bệnh Alzheimer. Nó cũng đã được chứng minh là làm chậm sự tiến triển của các rối loạn thoái hóa thần kinh khác như bệnh Parkinson", Reyzelman nói.
Cách tập thể dục để não khỏe mạnh
Để hỗ trợ sức khỏe não bộ, các chuyên gia khuyên bạn nên kết hợp các loại bài tập sau vào thói quen của mình:
Bài tập aerobic (Cardio): Các hoạt động thể chất như đi bộ, chạy, bơi và đạp xe giúp tăng lượng oxy trong não, có thể hỗ trợ trí nhớ và chức năng nhận thức. Đặt mục tiêu tập thể dục aerobic cường độ vừa phải ít nhất 30 phút từ 3-5 ngày một tuần.
Rèn luyện sức mạnh: Các bài tập sức mạnh như nâng tạ hoặc tập kháng lực có thể giúp bảo vệ hồi hải mã, trung tâm trí nhớ của não. Các nghiên cứu cho thấy 90 phút tập luyện sức mạnh mỗi tuần có thể tăng cường hiệu suất nhận thức và làm chậm quá trình thoái hóa não.
Yoga và chánh niệm: Theo nghiên cứu được công bố trên Tạp chí khoa học thể dục và thể thao, yoga có thể giúp giảm căng thẳng và lo lắng, cải thiện sự minh mẫn của tinh thần và ngăn ngừa suy giảm nhận thức liên quan đến tuổi tác.
Cần tập thể dục bao nhiêu để tốt cho não?
Reyzelman khuyên: "Tập thể dục càng nhiều càng tốt, nhưng có vận động vẫn tốt hơn là không làm gì cả". Ông cho biết thêm, các nghiên cứu cho thấy chúng ta nhận được lợi ích tim mạch lớn nhất khi tập thể dục ít nhất 5 giờ mỗi tuần, và hãy nhớ rằng sức khỏe tim mạch có liên quan mật thiết đến sức khỏe não bộ. Tuy nhiên, mục tiêu thực tế nên là từ 2,5 đến 3 giờ mỗi tuần, chia đều thành các buổi tập kéo dài khoảng 30 đến 45 phút.
"Bắt đầu từ từ và tăng cường sức bền theo thời gian có thể sẽ mang lại lợi ích lớn nhất. Đối với những người bắt đầu một thói quen tập thể dục sau một thời gian dài không hoạt động, nên đi khám bác sĩ và thảo luận về phương pháp tiếp cận tùy chỉnh trước khi bắt đầu một chương trình tập thể dục", chuyên gia nói.
Hướng Dương (Theo Eating Well)
