Ngày 27/10, Cục Nghệ thuật Biểu diễn cùng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử - Bộ Văn hóa, Thể thao, Du lịch có buổi làm việc về phương án chấn chỉnh và xử lý nghiêm tình trạng xuất hiện nhiều ca khúc có lời lẽ phản cảm, lệch chuẩn văn hóa được biểu diễn, phát tán trên không gian mạng.
Tại buổi làm việc, Cục trưởng Nghệ thuật Biểu diễn Nguyễn Xuân Bắc cho biết cục đã yêu cầu các đơn vị liên quan rà soát, báo cáo cụ thể để có hướng xử lý nghiêm các nghệ sĩ biểu diễn ca khúc ngoài danh mục cấp phép, không tuân thủ quy định của cơ quan có thẩm quyền.
Cục trưởng Nghệ thuật Biểu diễn Nguyễn Xuân Bắc ngồi cùng Cục trưởng Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử Lê Quang Tự Do, tại cuộc họp sáng 27/10.
Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử Lê Quang Tự Do cho biết hai đơn vị trao đổi thông tin khi phát hiện các nội dung vi phạm trên không gian mạng. Ông nhấn mạnh quan điểm của Bộ Văn hóa, Thể thao, Du lịch rất rõ, là phải chấn chỉnh nghiêm khắc, lập lại trật tự trên không gian mạng, đặc biệt là các nền tảng xuyên biên giới. Không để những sản phẩm phản cảm, lệch chuẩn lan truyền, gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Nghệ sĩ, người có sức ảnh hưởng (KOL) cần phải có ý thức làm gương vì đây là nhóm đối tượng có tác động lớn đến cộng đồng và giới trẻ.
Nói về trường hợp ca sĩ Jack biểu diễn trong một chương trình gần đây tại Hà Nội, ông Tự Do cho biết nội dung bài hát có dấu hiệu vi phạm, câu từ phản cảm, ngôn ngữ không phù hợp. Thông qua phản ánh của báo chí, đơn vị quản lý nhận thấy các cá nhân, đơn vị có liên quan đưa ra giải thích có tính chống chế, thiếu thuyết phục. Ông dẫn chứng, lời bài hát có câu "Lào gì cũng tôn" từng được dùng khá nhiều trên mạng, trong giới rapper với ý nghĩa tục tĩu, bậy bạ. Đơn vị tổ chức giải thích rằng ca sĩ hát "Lào gì cũng tôi" nhưng qua kiểm tra kỹ lưỡng, kể cả khi giảm tốc độ phát để nghe đi nghe lại thì cơ quan quản lý vẫn nghe được là "Lào gì cũng tôn".
Cục trưởng Tự Do nhấn mạnh cơ quan quản lý không dựa vào giải trình của nghệ sĩ hoặc êkíp sản xuất mà phải dựa trên thẩm định thực tế và phản hồi của dư luận. Ông đồng quan điểm với Ban Tuyên giáo và Dân vận TP HCM cho rằng ca khúc của Jack tục tĩu, phản cảm, có thể gây tác động xấu đến giới trẻ đồng thời đưa ra dẫn chứng: "Mấy đứa không ưa anh ngoài đời làm sao mà dám/ Anh hát chơi chơi hơn một kiếp của nó đi làm...". Theo ông, đây là những lời lẽ tiêu cực, kích động, không phù hợp với văn hóa ứng xử của nghệ sĩ.
Theo ông Tự Do, êkíp tổ chức có dấu hiệu chống chế khi giải thích rằng đây là bài hát ngẫu hứng trong khi ca sĩ kết hợp nhuần nhuyễn với dancer như được tập luyện rất kỹ. "Nếu tự phát, đột xuất thì chắc chắn ca sĩ không thể nhảy với dancer nhịp nhàng như vậy", ông nói.
Từ thẩm định sơ bộ đó, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử kiến nghị Cục Nghệ thuật Biểu diễn chỉ đạo Sở Văn hóa - Thể thao Hà Nội làm rõ, xử lý nghiêm vụ việc.
Đáp lời Cục trưởng Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn Nguyễn Xuân Bắc cho biết đơn vị đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, đặc biệt là Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội để làm rõ các vấn đề báo chí phản ánh về một số chương trình nghệ thuật. Theo Cục trưởng Xuân Bắc, nghệ thuật biểu diễn có đặc thù riêng, là loại hình tác động trực tiếp đến công chúng, ảnh hưởng sâu sắc đến tâm tư, tình cảm và ý chí của người xem. Chính vì vậy, công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này luôn cần sự thận trọng và linh hoạt, vừa đảm bảo định hướng, vừa khuyến khích sáng tạo.
"Nghệ thuật là cuộc sống, sân khấu là cuộc đời nhưng cuộc sống đó phải được chọn lọc. Một tác phẩm nghệ thuật phải đáp ứng chức năng thẩm mỹ, giáo dục, truyền tải giá trị tích cực. Những ca từ phản cảm, cách ăn mặc không phù hợp, ngôn ngữ không có tính giáo dục, giá trị nhận thức và đi ngược thuần phong mỹ tục đều phải bị xử lý thật nghiêm khắc", Cục trưởng Xuân Bắc cho biết.
Jack khi biểu diễn trong sự kiện tối 16/10 tại Hà Nội.
Theo ông Xuân Bắc, Cục Nghệ thuật Biểu diễn hiện tiến hành sơ kết và xin ý kiến để sửa đổi, bổ sung Nghị định 144, cũng như phối hợp với Vụ Pháp chế rà soát, điều chỉnh các quy định xử phạt hành chính nhằm tăng tính răn đe, đảm bảo hiệu quả quản lý.
NSND Xuân Bắc đánh giá cao sự phối hợp hiệu quả giữa Cục Nghệ thuật biểu diễn và Cục Phát thanh - Truyền hình và Thông tin điện tử với mục tiêu là xây dựng hành lang pháp lý vững chắc để khuyến khích sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa và giải trí bền vững, đúng định hướng.
Trước đó, trong văn bản gửi Sở Văn hóa - Thể thao, Hội Âm nhạc và các cơ quan liên quan hôm 24/10, Ban Tuyên giáo và Ban Dân vận Thành ủy TP HCM đề nghị: "Cân nhắc không mời các nghệ sĩ có sáng tác, hành vi, lời nói, biểu diễn trái với thuần phong mỹ tục, lệch chuẩn văn hóa, cổ xúy lối sống buông thả, tệ nạn xã hội tham gia các chương trình, lễ hội, sự kiện của TP HCM".
Cơ quan chức năng nhận định thời gian qua xuất hiện tình trạng một số ca sĩ, rapper trẻ sử dụng ngôn từ cẩu thả, phản cảm, dung tục trong ca khúc; thậm chí cổ xúy lối sống buông thả, giang hồ, gây ảnh hưởng xấu đến công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Một số bài hát bị chỉ trích vì dùng tiếng lóng, ẩn dụ liên quan chất kích thích, hoặc biểu đạt thái độ ngạo mạn, thiếu tôn trọng khán giả. Công văn nêu cụ thể hàng loạt trường hợp gây tranh cãi gần đây như ca sĩ Jack với các ca khúc Chưa bao giờ và phần biểu diễn ngày 16/10 tại Hà Nội có ca từ bị cho là dung tục; rapper Pháo với Sự nghiệp chướng; GDucky với Miền mộng mị; nhóm CLME (Hoàng Tôn - Andree - Tinle), B Ray và Đạt G với Cao ốc 20; HIEUTHUHAI với Trình; Andree và Bình Gold với Em iu... Những sản phẩm này, theo đánh giá của cơ quan chức năng, thể hiện ngôn ngữ âm nhạc lệch chuẩn, thậm chí biến âm nhạc thành nơi công kích, phô diễn cái tôi, thiếu đạo đức nghề nghiệp.
Về trường hợp của Jack, nam ca sĩ biểu diễn bài hát mới chưa được đặt tên trong một chương trình ở Hà Nội tối 16/10. Nội dung được cho là lời đáp trả của ca sĩ trước những ý kiến trái chiều từ dư luận về ồn ào xoay quanh đời tư của anh.
Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao Hà Nội cho biết chương trình được cấp phép, tuy nhiên, bài hát của Jack không nằm trong danh sách kiểm duyệt. Nhà thiết kế Thạch Linh - đại diện đơn vị tổ chức - nói ở bản xướng âm, lời bài hát không mang nghĩa phản cảm như phiên bản trên mạng. "Ca khúc này mới được Jack sáng tác ngẫu hứng tại buổi diễn, nên chúng tôi chưa kịp đưa vào danh sách gửi cơ quan chức năng", bà Thạch Linh nói thêm. Trước phản ứng của khán giả, tối 20/10, đại diện ca sĩ Jack cho biết ca khúc được trình diễn ngẫu hứng tại sự kiện, các bản ghi trong đêm diễn có thể dẫn đến sai lệch về cách diễn giải.
Nghị định 38 của Chính phủ, về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo, quy định: phạt tiền từ 40 đến 45 triệu đồng đối với hành vi tổ chức biểu diễn, thi, liên hoan các loại hình nghệ thuật có nội dung kích động bạo lực, ảnh hưởng xấu đến quan hệ đối ngoại, sử dụng trang phục, từ ngữ, âm thanh, hình ảnh, động tác, phương tiện biểu đạt, hình thức biểu diễn hành vi trái với thuần phong, mỹ tục của dân tộc, tác động tiêu cực đến đạo đức, sức khỏe cộng đồng và tâm lý xã hội, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân.
Một số nghệ sĩ từng bị phạt hoặc cảnh cáo vì ca từ phản cảm. Năm 2024, B-Ray bị cơ quan chắc năng nhắc nhở với bản rap trù ẻo phụ nữ - Để ai cần. Nhóm Rap Nhà Làm bị phạt 35 triệu đồng vì sản phẩm xúc phạm tôn giáo. Hay rapper Chị Cả từng bị phạt 45 triệu đồng vì viết bản rap Censored, nói về quan hệ bố chồng - con dâu.
