Thận là cơ quan giữ vai trò trung tâm trong việc điều hòa nước và cân bằng điện giải của cơ thể. Khi hoạt động bình thường, bạn gần như không nhận ra những "công việc thầm lặng" mà chúng đảm nhiệm mỗi ngày. Nhiều yếu tố lối sống, đặc biệt là chế độ ăn uống, có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì chức năng thận khỏe mạnh.
"Nếu bạn chưa mắc bệnh thận, một chế độ ăn uống lành mạnh nói chung có thể đóng vai trò rất lớn trong việc phòng ngừa bệnh", Melanie Betz, chuyên gia dinh dưỡng được chứng nhận về thận ở Mỹ, cho biết. "Phần lớn các trường hợp bệnh thận xuất phát từ tăng huyết áp hoặc tiểu đường không được kiểm soát tốt, vì vậy bất cứ điều gì giúp ngăn ngừa hai tình trạng này đều có lợi cho thận".
Tuy nhiên, một loại đồ uống phổ biến - nước ngọt có ga (soda) màu sẫm - có thể đang âm thầm gây hại cho thận và sức khỏe tổng thể, ngay cả ở những người có chức năng thận bình thường. Các chuyên gia dinh dưỡng lý giải vì sao loại đồ uống này gây hại thận và gợi ý một số lựa chọn thay thế lành mạnh hơn.
Ảnh: AN Photographer 2463
Chứa axit phosphoric
Phốt pho có thể tồn tại tự nhiên trong thực phẩm hoặc được bổ sung trong quá trình chế biến. Axit phosphoric - một dẫn xuất của phốt pho - thường có mặt trong nhiều loại soda sẫm màu. Việc tiêu thụ quá nhiều chất này có thể gây lo ngại, đặc biệt với những người suy giảm chức năng thận.
"Phụ gia này được dùng để tạo vị, đồng thời đóng vai trò chất bảo quản và ổn định nhằm giữ màu sắc và hương vị của cola theo thời gian", chuyên gia dinh dưỡng Lindsay Ducharme cho biết. Trong khi đó, chuyên gia dinh dưỡng Vanessa Connolly giải thích: "Ở người mắc bệnh thận mạn (CKD), lượng phốt pho dư thừa có thể tích tụ trong máu khi thận không còn khả năng đào thải hiệu quả. Lâu dần, điều này góp phần làm bệnh tiến triển nặng hơn, gây rối loạn xương, khoáng chất và làm tăng nguy cơ tim mạch".
Một số nghiên cứu cho thấy phốt pho bổ sung được cơ thể hấp thu và chuyển hóa khác với phốt pho tự nhiên trong thực phẩm. Chuyên gia Talia Follador cho biết do phốt pho bổ sung từ phụ gia được cơ thể hấp thu dễ dàng hơn, việc tiêu thụ ở mức cao loại phốt pho này có liên quan đến sự suy giảm chức năng thận (đo bằng chỉ số eGFR) theo các dữ liệu khảo sát dân số.
Chứa nhiều đường bổ sung
Nhiều loại soda sẫm màu chứa lượng đường bổ sung vượt xa khuyến nghị mỗi ngày, đặc biệt nếu bạn uống hơn một lon. Các chuyên gia lưu ý điều quan trọng là nhìn vào tổng thể chế độ ăn, thay vì quá lo lắng nếu thỉnh thoảng thưởng thức một lon nước ngọt.
"Mối lo không nằm ở một lon soda đơn lẻ, mà ở thói quen tiêu thụ nhiều trong thời gian dài", Connolly cho biết. Chế độ ăn chứa quá nhiều đường bổ sung làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, từ đó có thể dẫn tới bệnh thận hoặc suy giảm chức năng thận.
"Việc tiêu thụ nhiều đường bổ sung, đặc biệt từ đồ uống có đường, có liên quan đến nguy cơ cao bị tăng huyết áp, tiểu đường type 2, hội chứng chuyển hóa và béo phì", chuyên gia nói thêm. "Tất cả những tình trạng này đều là yếu tố nguy cơ của bệnh thận mạn".
Có thể ảnh hưởng đến tình trạng bù nước của cơ thể
Mức độ đủ nước của cơ thể tác động trực tiếp đến chức năng thận. Một số nghiên cứu cho thấy những người ưu tiên uống nước lọc thay vì đồ uống có đường thường duy trì trạng thái bù nước tốt hơn.
"Mất nước có thể gây tổn thương thận, vì vậy điều quan trọng là bổ sung đủ chất lỏng, chủ yếu từ nước", chuyên gia Betz khuyến nghị. Thỉnh thoảng dùng một ly nước ngọt không phải vấn đề lớn, nhưng ưu tiên các loại đồ uống ít hoặc không đường sẽ giúp cơ thể đủ nước và hỗ trợ thận hoạt động khỏe mạnh.
Các lựa chọn lành mạnh thay thế
Nước lọc
"Nước hỗ trợ lọc thải chất cặn bã, giúp ngăn ngừa sỏi thận và điều hòa cân bằng natri một cách tự nhiên", Talia Follador cho biết. Nhu cầu nước ở mỗi người khác nhau, nhưng uống nước theo cảm giác khát là cách đơn giản để duy trì đủ nước cho cơ thể.
Nước có ga hoặc nước ngâm trái cây
"Nước ngâm với chanh, chanh xanh, dưa leo hoặc các loại thảo mộc là cách tuyệt vời để tăng hương vị mà không bổ sung thêm khoáng chất không cần thiết", Follador nói. "Các loại nước có ga tạo hương vị cũng có thể là lựa chọn phù hợp, nhưng nên kiểm tra nhãn để tránh natri, phụ gia phốt pho hoặc đường bổ sung".
Nước ép trái cây không thêm đường
Khi muốn đổi vị và bổ sung thêm một số vitamin, khoáng chất, nước ép nguyên chất không thêm đường là lựa chọn hợp lý.
Sữa bò
Ít được nhắc tới trong vai trò đồ uống bù nước, nhưng sữa bò cũng mang lại lợi ích nhất định cho thận. "Nếu bạn không mắc bệnh thận, sữa là thức uống tuyệt vời có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ sỏi thận", chuyên gia Betz cho biết.
Hướng Dương (Theo Eating Well)
