Trong bài đăng mới trên trang cá nhân, bác sĩ điều trị Trương Gia Minh, Khoa Di truyền - Ưu sinh, Bệnh viện Phụ sản Bắc Vinh (Trung Quốc), dẫn nghiên cứu trên tạp chí quốc tế Cells cho biết quá trình lão hóa diễn ra theo cơ chế "từ cục bộ đến toàn thân", không phải suy thoái đồng loạt trên toàn cơ thể.
Theo nghiên cứu này, chỉ cần một trong ba khu vực gồm não bộ, cơ xương hoặc đường ruột bị mất cân bằng, quá trình lão hóa có thể bị đẩy nhanh. Vì vậy, việc chăm sóc tốt ba cơ quan này được xem là chìa khóa giúp làm chậm lão hóa.
Não bộ
Trong thực tế lâm sàng, dấu hiệu lão hóa sớm ở nhiều người không biểu hiện bằng bệnh cụ thể mà là "sương mù não", ngủ kém, cảm xúc thất thường. Nghiên cứu cho thấy các biểu hiện này thường liên quan đến rối loạn điều hòa của vùng dưới đồi.
Vùng dưới đồi không chỉ điều hòa hormone và nhịp sinh học mà còn là trung tâm kiểm soát lão hóa toàn thân. Khi khu vực này bị viêm mạn tính hoặc rối loạn miễn dịch - thần kinh, giấc ngủ, thân nhiệt, chuyển hóa và miễn dịch đều bị xáo trộn, khiến quá trình lão hóa lan dần khắp cơ thể.
Cơ xương
Cơ xương (cơ bắp bám vào xương) được xem là "động cơ" quan trọng chi phối tốc độ lão hóa của cơ thể. Cơ xương không chỉ giúp vận động mà còn hoạt động như một cơ quan nội tiết năng động, có thể tiết ra nhiều chất truyền tín hiệu như irisin và yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi 21 (FGF21). Những chất này tác động trực tiếp đến hoạt động của não bộ, khả năng thích ứng chuyển hóa và sự cân bằng của hệ miễn dịch.
Khi khối lượng và sức mạnh cơ bắp suy giảm, các tín hiệu có lợi cho quá trình chống lão hóa cũng giảm theo, trong khi phản ứng viêm có xu hướng gia tăng, làm tốc độ lão hóa của toàn cơ thể diễn ra nhanh hơn. Đây cũng là lý do người mắc tình trạng mất cơ (thiểu cơ) thường có biểu hiện già đi nhanh hơn so với bình thường.
Đường ruột
Trong khi đó, đường ruột được xem là điểm khởi đầu phổ biến nhưng thường bị bỏ qua của tình trạng viêm kéo dài trong cơ thể. Theo bác sĩ Trương Gia Minh, khi tuổi càng cao, lớp "hàng rào" bảo vệ của ruột dần suy yếu, các mối liên kết giữa các tế bào không còn chặt chẽ như trước, khiến độc tố từ vi khuẩn dễ thâm nhập vào máu và tạo ra tình trạng viêm âm ỉ, kéo dài.
Tình trạng viêm này có thể không gây cảm giác khó chịu ngay, nhưng lại lặng lẽ tác động đến hệ mạch máu, thần kinh, miễn dịch và quá trình chuyển hóa. Theo thời gian, những ảnh hưởng tích tụ dần, góp phần hình thành các dấu hiệu lão hóa và nhiều bệnh mạn tính.
Làm thế nào để lão hóa khỏe mạnh?
Theo bác sĩ Trương, tình trạng mất cân bằng hệ thống có thể đảo ngược thông qua điều chỉnh lối sống. Trên thực tế, việc ổn định nhịp sinh học là nền tảng quan trọng, bao gồm duy trì giờ ngủ cố định, tiếp xúc ánh sáng tự nhiên vào ban ngày và giảm ánh sáng, hạn chế hoạt động mạnh vào ban đêm. Những biện pháp này giúp "căn chỉnh" lại đồng hồ sinh học, cải thiện phân bổ năng lượng và hiệu quả phục hồi.
Bên cạnh đó, việc "kích hoạt" lại vai trò truyền tín hiệu toàn thân của cơ xương cũng rất quan trọng. Tập luyện aerobic và kháng lực đều đặn, ngay cả ở cường độ vừa phải, có thể thúc đẩy cơ bắp tiết ra các phân tử chống lão hóa, tăng tính linh hoạt chuyển hóa, cải thiện sự minh mẫn của não bộ và cân bằng miễn dịch.
Ngoài ra, nên bổ sung đủ chất xơ, đa dạng thực phẩm có nguồn gốc thực vật và hạn chế đồ ăn chế biến sẵn để duy trì hệ vi sinh và sự ổn định của hàng rào ruột, qua đó giảm viêm mạn tính toàn thân, tạo điều kiện để các biện pháp chăm sóc sức khỏe khác phát huy hiệu quả tốt hơn.
Hướng Dương (Theo Aboluowang)
