Angela Lipps, 50 tuổi, bị bắt ngày 14/7/2025 tại Tennessee theo lệnh truy nã toàn quốc do tòa án Bắc Dakota ban hành trước đó hai tuần. Bà bị cáo buộc liên quan đến hàng loạt vụ gian lận ngân hàng xảy ra quanh thành phố Fargo. Việc xác định Lipps là nghi phạm bắt nguồn từ một hệ thống nhận dạng khuôn mặt sử dụng AI.
Angela Lipps, 50 tuổi. Ảnh: Sở Cảnh sát Hạt Cass
Theo cảnh sát Fargo, trong quá trình điều tra, họ đã sử dụng dữ liệu từ một cơ quan đối tác, nơi triển khai công nghệ nhận dạng khuôn mặt của công ty Clearview AI. Công cụ này đã xác định Lipps là "nghi phạm tiềm năng" dựa trên hình ảnh từ một giấy tờ tùy thân giả trong vụ lừa đảo. Thông tin sau đó được chuyển cho cảnh sát Fargo. Phía cảnh sát Fargo cũng thừa nhận họ không có đủ bằng chứng để buộc tội, dù vậy, dữ liệu này vẫn được sử dụng trong hồ sơ gửi đến công tố.
Cảnh sát trưởng Fargo, Dave Zibolski, sau đó thừa nhận việc phụ thuộc vào thông tin từ hệ thống AI là một trong những nguyên nhân dẫn đến sai sót.
Sau khi bị bắt, Lipps bị giam hơn 3 tháng tại Tennessee trước khi bị dẫn độ sang Bắc Dakota. Tại đây, bà tiếp tục bị tạm giam và đối mặt với nhiều cáo buộc, bao gồm trộm cắp và sử dụng trái phép thông tin cá nhân.
Việc xử lý kéo dài bất thường. Các cơ quan thực thi pháp luật tại Bắc Dakota đã được thông báo về việc bắt giữ từ ngày 14/7 nhưng phải đến tháng 10 quá trình dẫn độ mới được hoàn tất.
Tại Bắc Dakota, Lipps tiếp tục bị tạm giam thêm nhiều tuần trước khi luật sư tìm được bằng chứng ngoại phạm: hồ sơ ngân hàng cho thấy bà ở Tennessee vào thời điểm xảy ra các vụ gian lận. Ngày 23/12, công tố quyết định hủy cáo buộc. Lipps được trả tự do vào đêm Giáng sinh.
Trong trang gây quỹ cá nhân, Lipps mô tả trải nghiệm bị dẫn độ là "đáng sợ", đặc biệt đó là lần đầu tiên bà đi máy bay. "Tôi sợ hãi, kiệt sức và bị sỉ nhục", bà viết.
Theo người thân, Lipps là mẹ của ba con và bà của năm cháu, chưa từng đến Bắc Dakota trước khi bị bắt. Sau vụ việc, bà nói sẽ "không bao giờ quay lại bang này".
Luật sư của Lipps cho rằng vụ việc có thể tránh được nếu cảnh sát thực hiện đầy đủ các bước điều tra cơ bản. Theo họ, nhà chức trách biết bà sống tại Tennessee nhưng không xác minh liệu bà có mặt ở Bắc Dakota vào thời điểm xảy ra vụ án.
"AI đã bị sử dụng như một lối tắt cho điều tra", một luật sư nói với CNN, cho biết đang xem xét khả năng khởi kiện liên quan đến vi phạm quyền công dân.
Trong khi đó, cảnh sát Fargo khẳng định vụ án vẫn đang mở, không loại trừ khả năng khởi tố lại nếu xuất hiện thêm bằng chứng, và chưa đưa ra lời xin lỗi trực tiếp đến Lipps.
Giám đốc Sở Cảnh sát Fargo, Dave Zibolski, phát biểu tại một cuộc họp báo. Ảnh: Sở Cảnh sát Hạt Cass
Vụ việc của Lipps không phải cá biệt. Việc ứng dụng AI trong thực thi pháp luật tại Mỹ đang gia tăng nhanh chóng, song cũng kéo theo nhiều lo ngại về độ chính xác và quy trình kiểm chứng. Trước đó, một học sinh trung học ở bang Maryland từng bị cảnh sát khống chế sau khi hệ thống AI nhầm một túi snack là vũ khí.
Ian Adams, chuyên gia tội phạm học tại Đại học Nam Carolina, cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở cách con người sử dụng. Theo ông, việc triển khai các biện pháp bắt giữ đôi khi diễn ra quá nhanh, trong khi bằng chứng vẫn còn hạn chế. "Sai sót thường là sự kết hợp giữa lỗi công nghệ và lỗi con người", ông nói.
Ông cũng cảnh báo rằng sự phụ thuộc vào AI có thể khiến điều tra viên mất đi sự thận trọng cần thiết: "Các thuật toán rất mạnh, nhưng không thể thay thế việc kiểm chứng kỹ lưỡng".
Hoàng Yến (theo CNN)