Những ngày có khách, buổi sáng Diệu Linh, 32 tuổi, thường ra vườn hái rau, chuẩn bị bữa sáng rồi trở về dọn phòng. Đến trưa, cô vừa đón khách, tư vấn lịch trình tham quan, vừa trả lời tin nhắn trên các nền tảng đặt phòng. Ngày vắng khách, Linh dành thời gian chăm vườn, hái hoa cắm trong nhà hoặc quay video về cuộc sống ở Mộc Châu đăng lên mạng xã hội.
Trước khi quyết định mở homestay, cô từng hai lần đến đây du lịch và ấn tượng với khí hậu cùng sự thân thiện, mến khách của người dân. Sau một thời gian sống và làm việc ở Đà Lạt, Linh trở lại Mộc Châu, làm marketing cho một nông trại dâu tây khoảng ba năm để tìm hiểu cuộc sống và tích lũy kinh nghiệm tại địa phương.
Nông trại kết hợp trồng dâu với du lịch trải nghiệm, giúp Linh thường xuyên tiếp xúc, trò chuyện với du khách và quan sát cách một mô hình du lịch gắn với nông nghiệp vận hành. Qua công việc, cô nhận thấy loại hình này còn nhiều tiềm năng và bắt đầu ấp ủ ý tưởng xây dựng một mô hình nhỏ của riêng mình tại Mộc Châu.
Căn homestay của Linh ở Mộc Châu.
Khi tìm địa điểm, cô được một người quen cho thuê mảnh đất 800 m2 ở Bản Áng với giá 20 triệu đồng một năm. Trên đất có sẵn căn nhà cấp 4 rộng khoảng 200 m2 nhưng đã xuống cấp, mái hỏng, tường bong tróc, phía trước cỏ mọc um tùm.
Nhận thấy phần khung vẫn còn chắc chắn, Linh quyết định giữ lại công trình cũ thay vì xây mới. Cô cùng mẹ và em trai sửa mái, làm trần, sơn tường, dựng hàng rào, cải tạo khu vườn và trang trí nội thất. Tổng chi phí khoảng 300 triệu đồng, trong đó riêng phần mái và trần chiếm gần một nửa ngân sách.
Sau khoảng sáu tháng, căn nhà cũ trở thành homestay với bốn phòng được đặt tên theo bốn mùa, cùng phòng khách và bếp. Ba phòng dành cho khách, phòng còn lại là nơi gia đình Linh sinh hoạt và trực tiếp vận hành homestay.
Cô chọn tông trắng, xanh bạc hà và nâu gỗ, lấy cảm hứng từ những ngôi nhà đồng quê châu Âu. Phần đất xung quanh được giữ lại nhiều khoảng trống, với vườn hoa và khoảng 600 m2 trồng rau.
"Tôi muốn có một ngôi nhà nhỏ trước sân đầy hoa, phía sau có vườn rau để mỗi ngày có thể ra vườn thu hoạch. Đó cũng là hình ảnh mình từng mơ từ nhỏ", cô kể.
Căn nhà cấp 4 được cải tạo thành homestay 4 phòng ngủ.
Thời gian đầu, Linh chưa có lượng khách ổn định. Cô đăng hình ảnh và câu chuyện cải tạo căn nhà lên các hội nhóm về nấu ăn, nhà cửa. Một số bài nhận được sự quan tâm, nhiều người nhắn hỏi căn nhà có nhận khách lưu trú hay không. Từ những lời hỏi thăm đó, cô bắt đầu đón những vị khách đầu tiên.
Hiện giá phòng khoảng 500.000-800.000 đồng một đêm, tùy phòng và thời điểm. Mùa cao điểm từ tháng 11 đến tháng 6 năm sau, homestay đón khoảng 100 lượt khách mỗi tháng; mùa mưa từ tháng 7 đến tháng 9, lượng khách giảm.
Linh chủ động giữ quy mô nhỏ với ba phòng dành cho khách, sức chứa tối đa khoảng tám người, thay vì tận dụng phần đất còn lại để xây thêm.
"Tôi muốn giữ mô hình nhỏ để có thể tự vận hành và chăm sóc khách chu đáo", cô nói.
Khách tìm đến homestay chủ yếu để nghỉ ngơi trong không gian yên tĩnh, gần thiên nhiên. Ngoài lưu trú, Linh phục vụ trà chiều, nhận chuẩn bị tiệc lẩu, nướng và cho khách trải nghiệm làm vườn, tự hái rau trong khuôn viên. Một phần thực phẩm được lấy từ chính khu vườn hoặc mua từ nguồn địa phương.
Cô cũng tự đảm nhận hầu hết công việc, từ chuẩn bị bữa sáng, dọn phòng, đón khách đến tư vấn lịch trình tham quan. Cách vận hành này giúp Linh giảm đáng kể chi phí nhân sự.
Diệu Linh, 32 tuổi.
Theo Linh, từ khi hoạt động, doanh thu homestay chỉ đủ trang trải tiền thuê đất và các chi phí vận hành. Khoảng ba năm sau khi bắt đầu, cô thu hồi khoản vốn 300 triệu đồng ban đầu. Hiện phần lớn khách là người từng lưu trú quay lại hoặc được khách cũ giới thiệu.
Tuy vậy, sau bốn năm rời thành phố, Linh không xem khả năng thu hồi vốn hay doanh thu là thay đổi lớn nhất. Điều cô nhận thấy rõ hơn là nhịp sống của mình đã khác. Thay vì dành phần lớn thời gian trong văn phòng, cô làm việc ngoài trời, chăm cây, chuẩn bị đồ ăn và trực tiếp gặp gỡ khách. Công việc vẫn nhiều, nhưng Linh cảm thấy chủ động hơn về thời gian và không gian sống.
"Mộc Châu giống như quê hương thứ hai. Từ khi rời phố về đây, tôi thay đổi cả cách sống, suy nghĩ và tinh thần. Hàng ngày làm vườn khiến tôi cảm nhận rõ hơn sự bình yên và ý nghĩa của cuộc sống", Linh nói.
Với cô, việc trồng rau cũng không đơn thuần để phục vụ khách mà là cách đưa thiên nhiên vào đời sống hàng ngày. Vì vậy, Linh chưa có kế hoạch mở rộng homestay dù lượng khách đã ổn định.
Thay vì xây thêm phòng, cô muốn bổ sung những hoạt động để khách có thể dành nhiều thời gian hơn tại đây, như workshop cắm hoa, vẽ tranh và làm đồ thủ công.
Linh dành khoảng 600 m2 để trồng hoa và trồng rau.
Sau khi từng rời công việc văn phòng để bắt đầu lại ở một vùng đất mới, Linh không xem homestay là mô hình phải mở rộng thật nhanh. Với cô, việc có thể tự làm, tự vận hành và sống trong không gian mình yêu thích đã là một phần thành quả.
"Có thể vẫn còn khó khăn, nhưng mỗi ngày được làm công việc yêu thích, sống gần thiên nhiên và có thời gian cho bản thân khiến tôi thấy hạnh phúc", cô nói.
Hoàng Yến
Ảnh, video: NVCC