Bắt đầu sự nghiệp khi gần chạm ngưỡng 30, Cate Blanchett nhanh chóng bước vào hàng ngũ minh tinh của Hollywood đương đại cùng Nicole Kidman, Julia Roberts, Kate Winslet, Sandra Bullock... Trong khi những người còn lại phải dành cả thập kỷ để đạt đến thành công, Cate chỉ cần hai năm để mang tên tuổi mình lan rộng toàn cầu.
Chọn học chuyên ngành Kinh tế và Mỹ thuật tại Đại học Melbourne, Cate Blanchett từng mong muốn làm trong lĩnh vực quan hệ quốc tế. Tuy nhiên, sau năm học đầu tiên, cô cảm thấy chán nản và quyết định xách ba lô khám phá thế giới.
Tại Ai Cập, Cate tình cờ bắt gặp một đạo diễn đang chiêu mộ những người có gương mặt Tây đóng quần chúng trong một bộ phim địa phương mang tên Kaboria. Với thù lao hai Bảng Ai Cập, đủ trả tiền phòng cho một tuần, cô gật đầu đồng ý. Chỉ vài giây lên hình, trải nghiệm đó đã thắp lên ngọn lửa diễn xuất trong Cate.
Trở về quê nhà, cô quyết định rời Đại học Melbourne và đến Sydney, đăng ký vào Học viện Kịch nghệ Quốc Gia Australia. Sinh năm 1969, Cate là con thứ trong một gia đình trung lưu ở ngoại ô Melbourne. Năm tháng xa nhà, cô sống trong một căn phòng nhỏ thiếu ánh sáng và gom nhặt từng đồng lẻ để có thể mua được một ly cà phê mỗi ngày. Giai đoạn đó, nữ diễn viên vẫn chưa hoàn toàn nghĩ bản thân sẽ đi theo nghiệp diễn, đắn đo quay lại làm một nghề phổ thông hơn.
Bước ngoặt xảy ra vào năm học thứ ba khi Cate được chọn thay vai chính trong vở kịch Electra, cải biên từ thần thoại Hy Lạp, sau khi diễn viên trước đó rút lui. Đến hiện tại, vai diễn của cô trong Electra vẫn được đánh giá là một trong những màn trình diễn xuất sắc nhất lịch sử Học viện. Tài năng của nàng sinh viên trẻ bắt đầu râm ran trong giới làm nghệ thuật.
Tiếng lành đồn xa, sau 6 tháng tốt nghiệp, cô được chọn tham gia vở kịch Oleanna, đóng cùng nam diễn viên kỳ cựu Geoffrey Rush. Vở kịch lập tức trở thành sự kiện lớn của nhà hát Sydney lúc đó, liên tục cháy vé và phải kéo dài mùa diễn.
Cate Blanchett trở thành cái tên đột phá trong làng kịch nghệ xứ sở chuột túi, được Hiệp hội Kịch nghệ Sydney lựa chọn là "Nữ diễn viên xuất sắc năm 1992". Giai đoạn 1993-1997, Cate xây dựng sự nghiệp bằng những vai diễn ấn tượng trên sân khấu quê nhà. Đó đều là nhân vật kinh điển trong các tác phẩm của Shakespeare và Anton Chekhov. Bên cạnh đó, nữ diễn viên tự tìm cơ hội bằng cách thử vai ở nhiều dự án phim trong nước.
Với vai chính trong phim thứ hai Oscar and Lucinda, Cate Blanchett lập tức gây ấn tượng với giới chuyên môn. Bị thu hút bởi ánh mắt rực lửa của Cate chỉ qua trailer phim, đạo diễn Shekhar Kapur cân nhắc cô cho vai Nữ hoàng Elizabeth I trong phim Elizabeth. Thời gian ấy, ông mỏi mắt tìm người tài, từ Ấn Độ sang Anh, cũng không chọn được ai ưng ý. Tuy nhiên, phải 5 tháng sau, khi trực tiếp thưởng thức nữ diễn viên biểu diễn trên sân khấu kịch, đạo diễn mới ngỏ lời mời.
Qua chân dung Nữ hoàng Elizabeth I, nữ diễn viên vượt qua thách thức của một người ngoại quốc khi hóa thân thành nhân vật mang tầm huyền thoại của văn hóa Anh. Nhà phê bình Roger Ebert đánh giá cô đã thành công trong việc khắc họa một trong những nữ nguyên thủ quốc gia đầu tiên cai trị vương quyền không cần liên minh với nam giới. Tờ Entertainment Weekly nhận xét nếu không có màn trình diễn của nữ diễn viên Australia, Elizabeth sẽ chỉ là một tác phẩm tầm thường.
Danh tiếng Cate Blanchett vượt khỏi biên giới Australia, gây chú ý với giới phê bình quốc tế và thẳng tiến đến kinh đô điện ảnh thế giới. Cô nhận giải "Nữ diễn viên chính xuất sắc" tại BAFTA và mang về đề cử Oscar đầu tiên trong sự nghiệp.
Hơn 30 năm làm nghề, Cate Blanchett không ngần ngại thử sức mọi dạng vai, bất kể thể loại và quy mô phim. Ở Cate, người ta thấy được tính nguyên bản hiếm có của một ngôi sao điện ảnh toát lên từ thần thái và tài năng. Đạo diễn Shekhar Kapur đã nhận thấy cô sinh ra để trở thành minh tinh, ngay lần đầu gặp mặt. Cate Blanchett có thể đang hài hước, dễ gần chuyển sang nghiêm nghị, đầy quyền lực.
Nhanh chóng nhận hào quang Hollywood, Cate chứng minh cô "dục tốc" nhưng "vẫn đạt". Nữ diễn viên cân nhắc từng dự án để đảm bảo mang đến sự độc đáo cho từng nhân vật và không muốn đóng khung bản thân ở một loại vai. Sau Elizabeth, cô trở thành doanh nhân người Mỹ trong The Talented Mr. Ripley, sử dụng khả năng ngoại cảm để phá án trong tác phẩm The Gift, hóa thành người tình của Brad Pitt trong The Curious Case of Benjamin Button, rồi làm dì ghẻ độc ác trong Cinderella.
Bên cạnh những bộ phim đậm tính nghệ thuật, Cate còn khao khát chinh phục bộ phận khán giả đại chúng. Vai diễn nàng tiên Galadriel trong loạt bom tấn The Lord of the Rings đã ghi dấu tên tuổi cô trong lòng giới mộ điệu toàn cầu. Gần đây, Cate tham gia Vũ trụ điện ảnh Marvel với vai phản diện Hela trong loạt phim Thor.
Gần 80 phim trong sự nghiệp, ngôi sao Australia có cơ hội hợp tác với những đạo diễn hàng đầu thế giới như Peter Jackson, Ron Howard, Alejandro González Iñárritu, Steven Spielberg, Todd Haynes, David Fincher. Năm 2004, cô song hành tài tử Leonardo DiCaprio trong tác phẩm The Aviator của đạo diễn Martin Scorsese.
Khắc họa chân dung huyền thoại điện ảnh Mỹ một thời Katharine Hepburn, Cate lập tức thu hút người xem bởi nét kiêu sa của một minh tinh cùng vẻ ngoài thời thượng. Vốn chỉ được nhận diện qua các tư liệu trắng đen, hình ảnh Katharine Hepburn được sống dậy đầy màu sắc qua màn trình diễn tài tình của Cate Blanchett. Vai diễn mang về cho cô tượng vàng Oscar đầu tiên, đánh dấu bước ngoặt lớn của cô trong việc chinh phục giới chuyên môn.
Sau đó, Cate liên tục đảm nhận các nhân vật có não trạng phức tạp, đánh mạnh vào góc khuất tâm lý của những người phụ nữ thị thành. Minh tinh Australia đạt đến đỉnh cao diễn xuất với vai chính trong Blue Jasmine. Cô khai thác điêu luyện sự vụn vỡ trong tâm hồn đàn bà giới thượng lưu khi trải qua những thăng trầm của xã hội. Khán giả và các nhà phê bình cho rằng đây là giai đoạn viên mãn nhất trong sự nghiệp của nữ diễn viên.
Năm 2014, vượt qua các tài năng Amy Adams, Sandra Bullock, Judi Dench, Meryl Streep, cô giành tượng vàng Oscar thứ hai trong sự nghiệp một cách thuyết phục. Thành công của Cate giúp cô được các liên hoan phim (LHP) hàng đầu thế giới như Cannes và Venice tin tưởng trao chức Trưởng Ban giám khảo vào các năm 2018 và 2020.
Đặc trưng trong diễn xuất của Cate Blanchett đến từ giọng nói chuyển biến linh hoạt. Với chất giọng Anh – Australia đặc sệt, nữ diễn viên lúc mang lại sự phấn khích khi thể hiện âm sắc cao, khi lại tạo cảm giác ma mị khi chuyển sang tone giọng trầm đầy bí ẩn.
Tuy nhiên, khả năng thượng thừa của Cate đến từ những khoảnh khắc cô không thốt lên bất kỳ lời thoại nào. Nữ diễn viên chinh phục người xem và bạn diễn bởi vẻ ngoài phi giới tính cùng thần sắc mạnh mẽ trong ánh mắt. Xem Cate Blanchett diễn, ta được nhìn thấy được sự lắng nghe của nhân vật. Với đôi mắt xanh sâu thẳm đầy dò xét, gò má cao và chiếc cằm hếch, nữ diễn viên nuốt từng lời đối phương nói, âm thầm phân tích câu chữ và sẵn sàng buông ra một câu thoại chiếm trọn khung hình.
Ở vai diễn mới nhất trong phim tranh giải Oscar - Tár, Cate Blanchett cho thấy khả năng kết hợp nhuần nhuyễn kỹ thuật sử dụng ngôn ngữ và phi ngôn ngữ. Đi theo hành trình sụp đổ vinh quang của nữ nhạc trưởng đại tài Lydia Tár, nữ diễn viên vẽ nên bức chân dung sống động đến mức người xem hoàn toàn tin đây là nhân vật có thật.
Cô truyền tải những câu thoại dài, nặng tính hàn lâm một cách mượt mà với nhiều sắc độ trong giọng nói. Có lúc, Cate lặng im, lột tả nỗi bất an, suy sụp qua ánh mắt, nét mặt trong những trường đoạn chỉ huy dàn nhạc và các phân đoạn chiêm nghiệm một mình. Tár mang về cúp Volpi thứ hai cho nữ diễn viên tại LHP Venice lần thứ 79.
Đạo diễn Todd Field cho hay vai diễn này dành riêng cho Cate Blanchett. Để thể hiện nhân vật thuộc giới tinh hoa, cô tập đàn piano, học cách thức chỉ huy dàn giao hưởng, học nói tiếng Đức, thậm chí góp công sáng tác nhạc phim cùng nhà soạn nhạc Hildur Guðnadóttir.
So kè với Dương Tử Quỳnh trên đường đua Oscar năm nay, nữ diễn viên Australia đang tràn trề hy vọng mang về chiến thắng Oscar thứ ba trong sự nghiệp, viết tiếp chu kỳ 9 năm một tượng vàng của cô. Đạo diễn Paul Thomas Anderson cho rằng "Field đã đưa Blanchett đến màn trình diễn có lẽ là hay nhất trong sự nghiệp của cô". Nữ diễn viên Melanie Lynskey gọi "Cate Blanchett là nữ diễn viên vĩ đại nhất". Thậm chí, "đối thủ" Dương Tử Quỳnh cũng không tiếc lời: "Vai diễn này thật sự nghẹt thở".
Sức hút của Cate Blanchett là sự kết tinh của tri thức, tài năng và vẻ ngoài vượt thời gian, như lời đạo diễn Gillian Armstrong nhận định vào những ngày cô mới lập nghiệp: "Cô ấy có lòng dũng cảm, trí thông minh và đầy đủ kỹ năng để trở thành một nhà vô địch đẳng cấp quốc tế".
Đỗ Hoàng
(Theo Empire, Entertainment Weekly, The New York Times, Vanity Fair, Vogue)
