 |
|
Tại cửa khẩu Ta Keo, rác ngoại đang lên xe tải để chuyển về VN. |
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, trên khắp các nhánh sông, nẻo đường vùng biên giới Tây Nam, những đường dây buôn rác hoạt động rất mạnh, luân chuyển một lượng rác khổng lồ đủ loại, chứa bao chất độc hại... Rác qua cửa khẩu, theo các nẻo đường sông, ngả kênh đổ về đầy ắp các vựa mua bán phế liệu, thẳng về các tỉnh thành, có mặt ở nhiều nơi, ngổn ngang giữa bốn bề phố xá...
Tại cửa khẩu Tịnh Biên (An Giang), ngày lại ngày vẫn là cảnh xe tải, xe ba gác trọng tải lớn đầy ắp những bao kiện hàng phế liệu từ bên kia biên giới ùn ùn đổ qua, rồi chuyển hàng sang mấy xe tải mang đủ biển số TP HCM và các tỉnh. Một số cho hàng tập kết ở bãi cạnh cầu sắt Hữu Nghị, tại đây cũng luôn có ghe đậu chực chờ sẵn.
Ở cửa khẩu này, hầu hết hàng hóa từ Campuchia về VN đều là phế liệu, ngày cả trăm xe tải, xe ba gác loại thùng dài thườn thượt nằm chờ hàng. Cánh lái xe chỉ là người chở thuê cho mối người Việt qua mua và cho các chủ kho bãi phế liệu từ Ta Keo, Phnom Penh…
Tìm đến các vựa khu vực biên giới, đập vào mắt là những kho bãi cả hàng trăm tấn phế liệu cao chất ngất, từng đống bao kiện đựng phế liệu chất đầy nhà kho, tràn cả ra đường ngổn ngang.
Gọi là phế liệu chứ thật ra là rác đủ loại: từ sắt thép, chai lọ, túi nilon đủ kích cỡ đến các loại giấy, đồ dùng hư hỏng, bộ phận máy móc… Có cả tivi, cassette, vi tính, tủ lạnh, máy giặt… đã tháo rời. Nói chung, tất cả những thứ vật dụng trong đời sống sinh hoạt mà con người thải ra. Quan sát kỹ thấy cả thùng nhựa đựng chất thải y tế, hàng kiện ống chích, tấm trải giường bệnh, dây truyền dịch, truyền máu, vỏ chai đựng thuốc nông dược, bình nhựa, túi nilon lớn dành chứa hóa chất...
Trong hai nhà kho của cơ sở Hai Na bên bờ kênh Vĩnh Tế, thuộc xã Xuân Tô hàng chục nhân công ngồi gõ đập, nhặt lựa phân riêng từng loại rác và thảy thành đống, vô bao. Bên kia, tiếng máy xay nhựa sầm sập, lò nấu nghi ngút khói. Đủ thứ mùi lẫn quyện vào nhau gây cảm giác ngột ngạt, lợm giọng. Mưa ngập ngụa, mùi tanh hôi ở bãi chứa như đặc quánh lại.
Xã Xuân Tô có gần 10 điểm thu mua phế liệu, hầu hết từ Campuchia, vài cơ sở đầu tư lò xay, lò nấu nhựa, sơ chế nilon… cung cấp cho các tỉnh thành. Riêng Hai Na sản xuất luôn các vật dụng nhựa.
Tại thị xã Châu Đốc, từng chiếc xe ba gác, xe lôi cồng kềnh vỏ và vỉ mạch điện tử tivi, cassette, vi tính xộc vô các vựa phế liệu. Tất cả đều xuất phát từ cái chợ hàng "nghĩa địa" gò Ta Mau. Trong dãy kho hàng điện tử, điện gia dụng đời cũ tập trung thành đống, nhiều cái hỏng hóc không thể bán, sử dụng được thì đẩy bán phế liệu, được dân buôn rác sớm chiều qua bên Campuchia mang về.
Cũng ở Châu Đốc tại một điểm trên đường Trần Hưng Đạo, gần chục người đang ngồi đập đống điện thoại bàn, điện thoại "mẹ bồng con" lấy vỉ mạch. Bên cạnh, hàng đống bao tải đựng đầy mạch điện tử đủ loại.
Khải, chủ nhân số hàng trên, cho biết anh vừa bán mấy nghìn vỉ tivi còn nguyên cho mối ở TP HCM, giá 11.000 đồng/vỉ, còn loại bị gãy vụn cũng được 4.000 - 5.000 đồng/kg. Khi hỏi về khả năng cung cấp, anh ta bảo: "Cần bao nhiêu cũng có, mỗi tuần khoảng 1.000 - 2.000 vỉ, hàng đã nứt gãy cũng vài tấn".
Trước vựa phế liệu trên đường Trưng Nữ Vương, mấy tay giao hàng lẹ tay bứt mấy con sò trên vỉ mạch ti vi. Một thanh niên cười giả lả: "Mấy con sò con thế này bán cho tiệm sửa điện tử cũng được vài chục ngàn!". Rồi tỏ ra am hiểu: "Người ta mua về là lấy mấy cái này, còn vỉ thì đem xay nát rồi tách, nấu lấy chì, đồng, bạc… nên mới có giá đó, mới lùng kiếm dữ vậy!”.
Chị Sự, chủ vựa ở khóm Vĩnh Chánh, phường Châu Phú A, bảo: "Trước kia mỗi ký chỉ vài nghìn. Gần hai tháng nay dân buôn phế liệu các nơi đổ xô về mua gom nên giá cứ tăng dần".
Nhiều bạn hàng cho hay họ đã nhận nhiều mối đặt hàng từ nhiều vựa, cơ sở các nơi và đường dây thu gom bên Campuchia cũng đang nháo nhào tìm thêm nguồn cung cấp tận các cảng gần biên giới Thái Lan.
Đến vựa H.N. (ở chợ Trường, Châu Phú cách biên giới 30 km), chị Nga, chủ vựa, bảo vừa giao đi thành phố gần 900 kg. Nhưng ngay hôm sau chị báo tin: đã có 2 tấn!
 |
|
Đoàn xe tải, xe ba gác đang chở phế liệu từ Campuchia về đổ hàng cho một cơ sở ở Xuân Tô (Tịnh Biên, An Giang). |
Rác nhập vào Việt Nam qua đường sông lại càng rầm rộ. Ngày ngày, ghe từ Ta Keo, Xa Ang, Phnom Penh xuôi ngả sông Châu Đốc, sông Hậu về đổ phế liệu khắp các vựa dọc quốc lộ 91, từ biên giới xuống tận Ô Môn (Cần Thơ).
Từng đống vật dụng sắt thép hoen gỉ, bằng nhựa bẩn thỉu đến các bộ phận điện tử, điện gia dụng, máy nổ… đời cũ cũng luôn đầy ắp các kho bãi. Chúng được đập tháo ra, tách lấy sắt, đồng, thau, nhôm, chì, nhựa… Phần còn lại thì lùa xuống sông, đẩy ra kênh!
Một chủ ghe ở giữa làng bè nuôi cá thuộc ấp Hà Bao 2 (xã Đa Phước, huyện An Phú) tên là Cân khoe: "Ghe tôi vừa giao hai mươi mấy tấn bình ắc-quy". Cân cho biết mỗi tháng ghe anh lên chở bốn chuyến, trung bình khoảng 25 tấn/chuyến. Hỏi thăm, bàn chuyện mua bán xong, cho vài số điện thoại di động với dãy số đầu 012…, mấy chủ ghe dặn: "Cần số lượng bao nhiêu cũng có, cứ gọi đặt hàng. Nếu giá cả chấp nhận được thì tụi tui giao tận nơi".
Chòm ghe này hơn chục chiếc trọng tải 25 - 40 tấn, chỉ "đánh" hàng sắt thép và bình ắc - quy cũ, ước tính mỗi tháng đưa về 1.000 tấn. Ghé vào vựa phế liệu nằm ở hương lộ 4, khóm Châu Long 6, phường Vĩnh Mỹ (Châu Đốc), trong kho đủ thứ rác, còn thêm mấy xe bốn bánh đủ các hãng tên tuổi trên thế giới.
Ở An Giang, rác còn theo ngả sông Tiền xuống Vĩnh Xương, Tân An, thị trấn Tân Châu, Chợ Vàm… Cũng hàng đống bao kiện to đùng nằm lăn lóc đầy kho, đầy bãi. Nhìn hình ảnh bên ngoài và những thứ bên trong có thể khẳng định rác có xuất xứ từ Thái Lan...
Xuôi dòng Sở Thượng từ Thường Thới Hậu A qua Tân Hồng (Đồng Tháp), chúng tôi gặp nhiều ghe chở phế liệu phủ bạt kín từ các hướng bên Prayveng đổ về thị trấn Hồng Ngự.
Thị trấn biên giới này có hơn chục vựa thu mua phế liệu nằm khá gần nhau, ngay giữa lòng phố chợ. Người nhà chủ vựa trên đường Nguyễn Trọng Na giải thích: "Nguồn cung cấp quanh vùng biên giới này thì có là bao. Chủ yếu đều đón hàng ở Campuchia".
Quá giang một ghe vừa qua cửa khẩu Thường Phước (Đồng Tháp) xuống giao hàng tận Cao Lãnh. Dưới khoang bọc nilon, lon bia, chai nhựa nước khoáng, chai PET nước ngọt dơ bẩn bốc mùi lên không chịu nổi. Vợ chồng chủ ghe tên Tân từng nhiều năm mua bán, thu gom phế liệu Campuchia. Trước chuyên đi hàng sắt thép, rác động cơ, máy nổ dạng second hand. Vài lần có giấu kèm hàng lậu bị bắt cụt vốn nên chuyển sang loại hàng... ô nhiễm này. "Nó nhẹ vốn, dễ bán, lời cũng khá nên nhiều ghe chỉ đi nó", Tân nói. "Phế liệu có chuyển qua Thái không?". Anh Tân lắc đầu: "Bên đó còn đưa qua đây! Nếu có thì chỉ một vài thứ hàng "bén". Cánh kho bãi, vựa phế liệu lớn ở bên ấy đều chăm bẳm và… khoái bán hàng về VN. Hàng qua VN dễ dãi, số lượng nhiều, thứ gì cũng… ăn”.
