Người Nhật đã định hình trà đạo trở thành một nghệ thuật sống. Nhiều triết lý cuộc sống được truyền tải qua việc thưởng lãm một tách trà. Còn với cà phê, Việt Nam là cường quốc cà phê thế giới, có hạt cà phê robusta xuất khẩu dẫn đầu, có lịch sử văn hóa thưởng lãm cà phê hàng trăm năm. Tuy vậy, giá trị cà phê Việt Nam vẫn thuộc phân khúc thấp, chủ yếu xuất thô. Trung Nguyên Legend mong muốn đưa ngành cà phê Việt Nam lên một tầm cao mới, nâng cao giá trị cà phê không chỉ là một thức uống thông thường mà còn ở tầm mức cà phê văn hóa, cà phê nghệ thuật, cà phê tinh thần... đến cà phê triết đạo, xứng đáng với vị thế cường quốc cà phê. Từ đó, tập đoàn nhiều năm dành tâm huyết nghiên cứu lịch sử, văn hóa, nghệ thuật cà phê trong mọi lĩnh vực đời sống để đưa cà phê trở thành "cà phê triết đạo". Trên hành trình sáng tạo và phát triển của Trung Nguyên Legend, tinh thần dấn thân phụng sự cộng đồng luôn là hạt nhân xuyên suốt với nhiều chương trình hành động để kiến tạo khát vọng lớn, chí hướng lớn cho cộng đồng, xã hội; để xây dựng vị thế mới cho ngành cà phê Việt Nam trên bản đồ cà phê thế giới. Trên hành trình này, Trung Nguyên Legend mong muốn chung tay với các cơ quan, ban ngành để thúc đẩy kinh tế, xã hội Việt Nam phát triển giàu mạnh, bền vững. "Người Nhật đã làm được! Người Việt mình cũng làm được và làm tốt hơn!" - Trung Nguyên Legend |
Thế kỷ 19, xã hội châu Âu bước vào khủng hoảng tâm thức. Sự suy yếu của quyền lực tôn giáo, sự trỗi dậy của lý tính cùng những biến động xã hội đã đặt con người vào trạng thái hoài nghi về chân lý, đạo đức và bản thân. Con người buộc phải tìm hiểu về trách nhiệm và vị thế của mình trong xã hội. Ý thức cá nhân trở thành trung tâm của tư duy, và con người phải tự kiến tạo hệ giá trị của mình thông qua suy nghĩ và hành động.
Trong bối cảnh ấy, hàng quán cà phê với đặc tính mở trở thành địa điểm để tự do tranh luận, bày tỏ quan điểm của người châu Âu, nhất là giới tri thức, những cá nhân mang tinh thần tự do, khát vọng phản tỉnh và ý thức kiến tạo bản thân. Những nhân vật đại diện tiêu biểu cho trí tuệ thời đại như họa sĩ Picasso hay nhà văn Ernest Hemingway đều dành hàng giờ tại quán cà phê, quan sát đời sống, từng bước hình thành lập trường tư duy cũng như phong cách sáng tạo đậm dấu ấn cá nhân.
Một hàng quán cà phê châu Âu thế kỷ 19 - không gian phản ánh nhu cầu khẳng định sự hiện hữu và giá trị của con người trong đời sống xã hội thông qua tư duy và sáng tạo. Ảnh: Etsy
Trong không gian hàng quán cà phê, hoạt động tư duy và sáng tạo không giới hạn ở phạm vi cá nhân. Tại đây, những cá nhân chung chí hướng công khai chia sẻ các ý tưởng, quan điểm, cùng tranh luận, từ đó xây dựng những nền tảng học thuật mới. Những cuộc trò chuyện bên tách cà phê trở thành phương thức để biến những tư tưởng - học thuyết thành hành động trong đời sống. Thông qua sự đối thoại và lắng nghe, mỗi người dần ý thức rõ hơn vai trò và giá trị của con người trong xã hội đang biến đổi.
Cũng trong không gian này, ý thức cá nhân được bồi đắp thông qua trải nghiệm sống và tương tác xã hội. Các hoạt động trình bày quan điểm, tranh luận và tiếp nhận phản biện giúp con người xác lập bản sắc tư duy và trách nhiệm trí tuệ của mình. Từ đó, nhu cầu đóng góp vào đời sống chung hình thành, thúc đẩy cá nhân không ngừng tạo ra những thành tựu trong lĩnh vực tri thức và sáng tạo.
Họa sĩ Pablo Picasso tại Café de Flore, nơi góp phần hình thành tư duy và sáng tạo nghệ thuật của danh họa. Ảnh: Flashback
Thế kỷ 19, 20 là giai đoạn châu Âu bùng nổ các thành tựu trong khoa học, triết học, văn chương và nghệ thuật. Từ các hệ tư tưởng, những trường phái tiên phong đến các phát minh khoa học..., tất cả làm thay đổi nhận thức của con người về thế giới và chính mình. Những thành tựu đó không chỉ là kết quả của nỗ lực cá nhân, mà được hình thành trong cộng đồng trí tuệ, nơi tư duy được chia sẻ và liên tục được kiểm nghiệm thông qua đối thoại.
Hàng quán cà phê không đơn thuần là không gian cho hoạt động sáng tạo, mà trở thành môi trường xã hội, nơi cá nhân vừa tự phát triển bản thân, vừa nhận diện các cấu trúc, giá trị của đời sống xã hội đang vận hành.
Theo thuyết "trình diễn bản sắc" của nhà xã hội học Erving Goffman, được trình bày trong tác phẩm The Presentation of Self in Everyday Life (Sự thể hiện bản thân trong cuộc sống thường nhật), đời sống xã hội vận hành như một sân khấu, còn con người liên tục thể hiện bản thân trước sự hiện diện của người khác. Trong quá trình tương tác, cá nhân quan sát phản ứng của cộng đồng rồi điều chỉnh hành vi, lời nói và phong thái của mình cho phù hợp với bối cảnh, từ đó hình thành và duy trì một bản sắc được cộng đồng thừa nhận. Nói cách khác, bản sắc cá nhân luôn được hình thành thông qua tương tác xã hội hàng ngày.
Là nơi liên tục diễn ra các thực hành tư duy và đối thoại giữa các cá nhân, không gian hàng quán cà phê dần vượt ra khỏi phạm vi trải nghiệm cá nhân để hình thành một bối cảnh xã hội đặc thù, nơi các quan hệ, hành vi, giá trị chung được duy trì theo những quy luật riêng. Đồng thời, không gian này tạo ra những giá trị xã hội cụ thể, giúp cá nhân xác lập vị thế trong các mối quan hệ.
Bảng nội quy được treo tại quán cà phê Edward Stanford (Anh) từ thế kỷ 17, minh chứng cho nguyên tắc ứng xử trong hàng quán cà phê châu Âu. Ảnh: Stanfords
Ngay khi hàng quán cà phê mới xuất hiện tại châu Âu, nước Anh đã xuất bản tờ rơi về những lợi ích của thức uống này có tên gọi "A brief description of the excellent vertues of that sober and wholesome drink, called coffee" (tạm dịch: Miêu tả ngắn gọn về những lợi ích tuyệt vời của thức uống thanh đạm và bổ dưỡng, được gọi là cà phê). Tờ rơi miêu tả cà phê như một thức uống tỉnh táo trong bối cảnh văn hóa bia rượu phổ biến. Trong đó, bài thơ The Rules and Orders of the Coffee House (tạm dịch: Những quy tắc của quán cà phê) nêu rõ những quy định cụ thể về cách hành xử trong quán cà phê, như: "giới quý tộc, thương nhân, tất cả đều được chào đón đến đây", "hãy tránh hoàn toàn tranh cãi lớn tiếng", "không được phép động vào những vật thiêng liêng", "không được chơi bài Tây, xúc xắc và mọi trò chơi"...
Khi quán cà phê trở thành một phần của đời sống xã hội châu Âu, các nguyên tắc này tiếp tục được điều chỉnh linh hoạt theo từng bối cảnh văn hóa. Quá trình này góp phần củng cố hàng quán cà phê như một không gian xã hội đặc thù. Tại đây diễn ra các sinh hoạt trí tuệ, từ đó, các chuẩn mực xã hội được hình thành thông qua thực hành thường nhật.
Quán cà phê Le Dôme Café in Paris tại Pháp những thập niên đầu thế kỷ 20, nơi gặp gỡ của hàng loạt trí thức, văn nghệ sĩ, nhà tư tưởng. Ảnh: Paintinghere
Tuy nhiên, vai trò của hàng quán cà phê không dừng lại ở việc phản chiếu các cấu trúc và tương tác xã hội. Không gian này còn tham gia vào quá trình hình thành đời sống xã hội. Tại châu Âu, hàng quán cà phê là nơi hoạt động của các cộng đồng tri thức, đóng vai trò then chốt trong khởi sinh các phong trào và hệ tư tưởng, tác động đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội.
Đặc biệt, hàng quán cà phê còn tham gia tái cấu trúc các quan hệ xã hội, góp phần hình thành những quan niệm mới về bình đẳng trí tuệ và vai trò của cá nhân trong đời sống chung, đồng thời thúc đẩy những chuyển biến trong đời sống trí tuệ của châu Âu thời bấy giờ.
Những hàng quán cà phê tại Anh thế kỷ 17 là "phòng thí nghiệm" của những nhà khoa học vĩ đại Isaac Newton, William Whiston, Francis Hauksbee... Thế kỷ 18, Café Procope, De la Régence tại Pháp là nơi các triết gia như Voltaire, Napoléon Bonaparte, Benjamin Franklin, Karl Marx và Jean-Jacques Rousseau thảo luận và truyền bá những tư tưởng cốt lõi của thời Khai sáng. Trong khi đó, Café Jüngling, Zweites Kaffeehaus, Erstes Kaffeehaus... đã góp phần đưa Vienna (Áo) trở thành thủ đô của âm nhạc cổ điển châu Âu. Riêng Café Central và Café Landtmann tại Vienna là nơi hội tụ của Sigmund Freud cùng các nhà phân tâm học, định hình những học thuyết nền tảng của phân tâm học... Đây cũng là nơi nhà văn Peter Altenberg cùng nhiều trí thức Vienna sáng tác, đối thoại và quan sát xã hội.
Đến thế kỷ 19-20, các hàng quán cà phê tại khu Montmartre (Pháp) là điểm hội tụ của những danh họa như Van Gogh, Picasso, đồng thời trở thành "trụ sở" sinh hoạt của các nhóm nhà văn, nhà thơ, góp phần định hình đời sống nghệ thuật hiện đại.
Không gian Trung Nguyên Legend "trở thành những trung tâm xã hội quan trọng" (theo Financial Times - Thời báo Tài chính của Mỹ), điểm hẹn của cộng đồng yêu tri thức. Ảnh: Trung Nguyên Legend
Công năng, giá trị văn hóa, xã hội của hàng quán cà phê không chỉ được khẳng định qua thực tiễn lịch sử và nghiên cứu học thuật, mà còn được ghi nhận ở cấp độ thể chế. Năm 2011, UNESCO chính thức công nhận "văn hóa quán cà phê Vienna" là di sản văn hóa phi vật thể nhân loại, nhấn mạnh vai trò của hàng quán cà phê như một không gian sinh hoạt xã hội đặc thù.
Tại Việt Nam, từ những nghiên cứu chuyên sâu về cà phê, Trung Nguyên Legend đã xây dựng các không gian thưởng lãm cà phê theo định vị là không gian sáng tạo, không gian văn hóa với các mô hình Cà phê Thế giới Trung Nguyên Legend, Trung Nguyên Legend, Trung Nguyên E-Coffee. Cùng "Tủ sách Nền tảng đổi đời" (với hơn 100 đầu sách quý được Nhà sáng lập - Chủ tịch Tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ tâm huyết tuyển chọn), nhiều hoạt động giao lưu, tôn vinh những giá trị tri thức, văn hóa, nghệ thuật... thường xuyên được tổ chức đã đưa hệ thống không gian Trung Nguyên Legend "trở thành những ‘trung tâm xã hội’ quan trọng" (như đánh giá của Financial Times) và là "không gian văn hóa sáng tạo" (theo British Council). Trong bối cảnh xã hội đương đại, Trung Nguyên Legend đang tiếp nối phát huy những công năng văn hóa xã hội đặc trưng của hàng quán cà phê, khi gắn liền với bản sắc văn hóa quốc gia, đời sống trí tuệ, hướng tới góp phần kiến tạo lối sống mới - "lối sống cà phê - lối sống thành công - lối sống tỉnh thức".
Xem thêm loạt video Cà Phê Triết Đạo đã được đăng tải trên kênh Cà Phê Triết Đạo
(Nguồn: Trung Nguyên Legend)
