UBND tỉnh Đăk Lăk phối hợp UNESCO, Trường Đại học Văn hóa TP HCM tổ chức diễn đàn Di sản Cà phê thế giới với chủ đề "Từ những truyền thống đa dạng đến di sản sống chung của nhân loại", cùng sự đồng hành của Tập đoàn Trung Nguyên Legend.
Diễn đàn khai mạc sáng nay (18/4) tại Bảo tàng Thế giới Cà phê (Buôn Ma Thuột) mở ra không gian đối thoại quốc tế, góp phần làm rõ góc nhìn cà phê như một "di sản sống" - có khả năng "kết nối con người, cộng đồng, các nền văn minh", hướng tới trở thành một ngôn ngữ chung của hòa hợp, sáng tạo và phát triển bền vững. Hoạt động này tiếp nối hội thảo khoa học - diễn đàn quốc tế "Chuỗi giá trị ngành công nghiệp cà phê toàn cầu - phát triển toàn cầu, địa phương và bền vững" hồi tháng 12/2025.
Chương trình có sự tham dự của Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, lãnh đạo các cơ quan ban ngành Trung ương và địa phương tỉnh Đăk Lăk, các đại sứ, tổng lãnh sự các cường quốc cà phê cùng các tổ chức quốc tế. Bên cạnh đó là các chuyên gia, người nổi tiếng trong lĩnh vực văn hóa và cộng đồng thực hành cà phê trong nước và quốc tế.
Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới tại Buôn Ma Thuột, quy tụ các nhà lãnh đạo, đại diện tổ chức quốc tế và chuyên gia, mở ra không gian đối thoại về di sản, văn hóa và tương lai của cà phê.
Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ đánh giá cao những nỗ lực của tỉnh Đăk Lăk trong việc góp phần lan tỏa những giá trị của cà phê trong phát triển bền vững quốc gia. "Việc giới thiệu tri thức trồng và chế biến cà phê Đăk Lăk đến quốc tế không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Tây Nguyên, mà còn thúc đẩy đối thoại đa văn hóa, nâng cao giá trị gia tăng của ngành cà phê Việt Nam, qua đó từng bước xác lập vị thế riêng của cà phê Việt Nam trên bản đồ cà phê thế giới", Thứ trưởng nhấn mạnh.
Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới với chủ đề "Từ những truyền thống đa dạng đến di sản sống chung của nhân loại" đã nhận được gần 40 bài nghiên cứu, tham luận từ các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế tiếp cận cà phê dưới nhiều góc độ từ kinh tế, xã hội, văn hóa, di sản học đến công nghệ chế biến, chuỗi giá trị toàn cầu và phát triển bền vững. 14 bài tham luận tiêu biểu được trình bày trực tiếp tại ngày 18/4 qua 4 phiên thảo luận chuyên sâu với các chủ đề "Lịch sử cà phê thế giới", "Quy trình trồng và sản xuất cà phê", "Văn hóa tiêu dùng toàn cầu và diễn trình phát triển của di sản cà phê", "Thực hành tốt trong bảo vệ và phát triển bền vững".
Tại phiên chuyên đề "Lịch sử cà phê thế giới", các tham luận của chuyên gia đến từ các quốc gia có nền văn hóa cà phê tiêu biểu như Palestine, Colombia, Thổ Nhĩ Kỳ, Italy... tái hiện hành trình của cà phê xuyên suốt các nền văn minh. Các chuyên gia cho thấy sự đa dạng trong tiếp nhận và thực hành cà phê tại mỗi quốc gia đã tạo nên "sức sống bền bỉ" và khả năng lan tỏa toàn cầu của cà phê. Đồng thời các tham luận cũng khẳng định vai trò của các không gian cà phê như một "không gian giao tiếp xã hội và giao lưu văn hóa".
Ông Đào Mỹ - Phó chủ tịch UBND tỉnh Đăk Lăk (trang phục vest, đứng) gặp gỡ các đại sứ, tổng lãnh sự các cường quốc cà phê, các đại biểu quốc tế tại diễn đàn.
Ở chuyên đề "Quy trình trồng và sản xuất cà phê", các thảo luận đi sâu về hệ sinh thái trồng và sản xuất cà phê như một chỉnh thể gắn kết giữa tri thức bản địa, cảnh quan văn hóa và sinh kế cộng đồng. Các tham luận phân tích chuỗi giá trị cà phê toàn cầu, trách nhiệm xã hội của ngành cà phê đối với cộng đồng. Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng chia sẻ về định hướng phát triển Đăk Lăk từ vùng nguyên liệu trọng điểm trở thành "Thủ phủ cà phê thế giới", gắn với hành trình xây dựng cảnh quan văn hóa cà phê Việt Nam hướng tới di sản của UNESCO và thúc đẩy hệ sinh thái cà phê trong tiến trình chuyển đổi xanh toàn cầu.
Trong khi đó, chuyên đề "Văn hóa tiêu dùng toàn cầu và diễn trình phát triển của di sản cà phê" lại gợi mở cách tiếp cận cà phê từ góc nhìn văn hóa, lối sống, cách con người gặp gỡ và sáng tạo. Sự chuyển hóa của không gian hàng quán cà phê từ trải nghiệm tiêu dùng sang không gian văn hóa và di sản, các triết lý và thực hành cà phê đương đại như Triết lý Cà phê (Coffee Philosophy), Văn hóa sống chậm cùng cà phê (Slow Coffee Culture), Thiền Cà phê, cùng với ứng dụng công nghệ số đang góp phần định hình cà phê như một "di sản sống" trong đời sống đương đại.
Phiên chuyên đề "Thực hành tốt trong bảo vệ và phát triển bền vững" chia sẻ những mô hình cụ thể với các thực hành tốt từ Thái Lan và cách tiếp cận của Tổ chức Nông lương Liên hiệp quốc (FAO) về hệ thống cà phê bền vững, hài hòa giữa sinh kế cộng đồng và môi trường. Trên nền tảng đó, các tham luận làm rõ khái niệm và tiêu chí "Thực hành bảo vệ tốt" theo UNESCO, đồng thời nhấn mạnh vai trò trung tâm của cộng đồng trong việc gìn giữ, trao truyền và phát huy di sản; cũng như cơ hội phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng khi di sản được định vị đúng giá trị.
Ông Đào Mỹ - Phó chủ tịch UBND tỉnh Đăk Lăk nhấn mạnh, diễn đàn không chỉ là nơi gặp gỡ, trao đổi học thuật và thực tiễn. Đây còn là một bước đi thiết thực nhằm làm rõ hơn giá trị nổi bật của di sản cà phê trong bối cảnh toàn cầu hóa, thúc đẩy đối thoại giữa các nền văn minh cà phê, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, nhất là các mô hình ‘Thực hành bảo vệ tốt’ theo Công ước 2003 của UNESCO.
Kéo dài từ ngày 17 đến 19/4, diễn đàn còn tổ chức nhiều hoạt động góp phần mang đến trải nghiệm toàn diện về giá trị của cà phê Việt Nam, từ cà phê vật lý đến cà phê xã hội, cà phê tinh thần. Vượt ra khỏi khuôn khổ của một sản phẩm nông nghiệp hay ngành kinh tế, cà phê đã được nhìn nhận như di sản gắn với bản sắc và lối sống cộng đồng.
Bà Urawadee Sriphiromya - Đại sứ Vương quốc Thái Lan tại Việt Nam, bà Camila Polo Florez - Đại sứ Colombia tại Việt Nam, ông Saadi Salama - Đại sứ Palestine tại Việt Nam (ở giữa từ trái qua) trải nghiệm văn hóa cà phê bản địa trong vườn cà phê ở Buôn Tơng Jú, Đăk Lăk.
Tại Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới - "Từ những truyền thống đa dạng đến di sản sống chung của nhân loại", cà phê được nhìn nhận không chỉ như một sản phẩm nông nghiệp hay một ngành kinh tế, mà như một "di sản sống". Cụ thể, cà phê là một không gian văn hóa, nơi kết tinh tri thức, tập quán, lối sống và các giá trị tinh thần được cộng đồng sáng tạo, thực hành và trao truyền qua nhiều thế hệ.
Ông Jonathan Baker - Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam cho biết: "Theo Công ước năm 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, di sản không được hiểu là một vật thể hay sản phẩm, mà là tri thức, kỹ năng, tập quán xã hội và những ý nghĩa mà cộng đồng thừa nhận là một phần đời sống văn hóa của mình và trao truyền qua nhiều thế hệ".
Thực tiễn, lịch sử cà phê của nhân loại chưa bao giờ chỉ được coi là lịch sử của một loại cây trồng. Lịch sử cà phê còn là lịch sử của thương mại, của tri thức, của sáng tạo, của khát vọng phát triển, và của những cuộc gặp gỡ giữa con người với con người. Từ Ethiopia, Yemen, Ottoman, châu Âu, châu Mỹ đến châu Á và Việt Nam, mỗi vùng đất khi tiếp nhận cà phê đều góp phần làm giàu thêm giá trị chung ấy bằng bản sắc riêng, tạo nên hệ sinh thái văn hóa cà phê đa dạng và kết nối trong dòng chảy toàn cầu. Theo các chuyên gia, đây là nền tảng làm nên sức sống lâu bền của cà phê, cũng như thúc đẩy mỗi quốc gia, địa phương và tổ chức nâng tầm cà phê trở thành một di sản sống chung. Theo đó, các nền văn hóa cà phê không đồng nhất, không hòa tan, mà là cùng tồn tại và nâng tầm nhau.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam có một vị trí đặc biệt. Là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê hàng đầu thế giới, Việt Nam còn hội tụ những điều kiện để phát triển một nền văn hóa cà phê phong phú, giàu bản sắc. Đặc biệt, tại Buôn Ma Thuột, cà phê gắn liền với hệ tri thức bản địa về canh tác, chế biến, thưởng thức; gắn liền với ứng xử văn hóa và tổ chức đời sống gắn, hội tụ những giá trị của "di sản sống". Những tri thức ấy cần được bảo tồn, gìn giữ và tiếp tục làm sống động trong đời sống hiện tại.
Các khách mời, đại sứ, tổng lãnh sự các quốc gia có truyền thống cà phê đặc sắc tham quan Bảo tàng Thế giới cà phê – Công trình biểu tượng của thủ phủ cà phê Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk
Tháng 3/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trao chứng nhận "Tri thức trồng và chế biến cà phê Đăk Lăk" là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị cà phê với tri thức bản địa, sự sáng tạo của cộng đồng và mối quan hệ hài hòa giữa con người - thiên nhiên - văn hóa.
Chia sẻ tại diễn đàn, Tập đoàn Trung Nguyên Legend cho rằng, một di sản chỉ thực sự "sống" khi được cộng đồng hiểu đúng, thực hành đúng, được trao truyền liên tục và không ngừng sáng tạo trong bối cảnh đương đại. Đây cũng là cơ sở để bảo tồn và phát huy các giá trị cà phê một cách bền vững, gắn với phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống cộng đồng.
Nhà sáng lập - Chủ tịch Tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ cho rằng "Cà phê là báu vật của đất trời, là di sản của nhân loại, là giải pháp cho tương lai". Theo đó, cà phê không chỉ là câu chuyện của một ngành hàng, mà trở thành một phần trong hành trình lớn hơn: hành trình kiến tạo những giá trị văn hóa có ý nghĩa cho hiện tại và tương lai của nhân loại. Đây cũng là nền tảng góp phần định vị những vùng đất như Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk trở thành những không gian tiêu biểu của văn hóa cà phê thế giới.
Trải nghiệm cà phê Đăk Lăk. Cà phê Đăk Lăk được nhìn nhận như một hệ sinh thái toàn diện, nơi tri thức bản địa, cảnh quan văn hóa và sinh kế cộng đồng đan xen trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ban tổ chức Diễn đàn Di sản Cà phê thế giới 2026 cho biết, đây không chỉ là sự kiện học thuật mà còn tạo không gian đối thoại cùng nhận diện, hệ thống hóa và nâng tầm giá trị của "tri thức trồng, chế biến và thưởng thức cà phê" như một chỉnh thể văn hóa sống động. Những trao đổi, kinh nghiệm quốc tế và các sáng kiến tại diễn đàn được kỳ vọng sẽ tiếp tục đặt nền tảng khoa học và thực tiễn để "Tri thức trồng, chế biến cà phê Đăk Lăk" ghi danh vào danh sách thực hành tốt bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO, được UNESCO công nhận là di sản của nhân loại.
Nội dung: Hoàng Anh - Ảnh: Trung Nguyên Legend
