Vào những năm cuối trước khi chính quyền Taliban bị lật đổ, sản lượng thuốc phiện vẫn gia tăng. Ngay sau thời gian diễn ra cuộc xâm lược của Mỹ, các thủ lĩnh quân sự địa phương phong tỏa các tuyến đường buôn lậu ma túy. Các kẻ buôn lậu quốc tế khi đó đã buộc phải thỏa thuận những hợp đồng mới với các thủ lĩnh cát cứ để ma túy được vận chuyển an toàn. Vào cuối năm 2002, thế giới ma túy đã tiếp tục nâng cấp các hợp đồng mà theo đó, thuốc phiện được vận chuyển lậu vào Pakistan, sau đó được đưa trở lại Afghanistan và tiếp tục chuyển tới châu Âu.
Hiện nay, tuyến đường vận chuyển ma túy được gọi là tuyến đường vàng và lợi nhuận thu được từ ma túy nhờ tuyến đường này đang được chuyển đến tay kẻ thù không đội trời chung của Mỹ là Taliban, cũng như đến những người bạn Afghanistan của Washington. Tuyến đường vàng xuất phát từ Afghanistan chạy qua Pakistan, tiến vào miền Đông Iran. Dọc theo tuyến đường vận chuyển ma túy này, hiện có một sự thỏa hiệp chính trị mạnh mẽ, theo đó các quan chức nhắm mắt làm ngơ cho những kẻ đang công khai sử dụng đường sá và cứ sau một thời gian hoạt động, số tiền hoa hồng của các quan chức ngày càng lớn. Tuyến đường vàng hiện là nguồn sống cho tàn quân Taliban ở Afghanistan, ngoài ra nó còn giúp làm giàu không những cho nhiều thủ lĩnh cát cứ ở Afghanistan hiện có quan hệ hữu nghị với Mỹ, mà còn cho cả những phần tử thuộc Liên minh Miền Bắc - đồng minh chủ chốt của Mỹ ở nước này.
Các nhóm buôn lậu địa phương bao gồm rất nhiều nhóm sắc tộc và bộ lạc. Những kẻ vận chuyển nhận một phần ma túy từ Pakistan thông qua các sân bay quốc tế và cảng Karachi của nước này, phần còn lại được vận chuyển trên đất liền dọc theo bờ biển của Pakistan để tới Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, hoặc được chuyển tới các quốc gia Trung Á.
Tuyến đường bộ để vận chuyển ma túy sản xuất tại Afghanistan xuất phát từ tỉnh Balochistan của Pakistan vượt qua biên giới vào lãnh thổ Iran, tiếp đó chạy qua khu vực Tây Bắc, nơi người Kurd sinh sống, cuối cùng được tập kết ở các phòng điều chế ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Ma túy được vận chuyển từ Pakistan có thể được xé lẻ thành từng khối lượng nhỏ hơn khi được vận chuyển tới Iran. Iran hiện vừa là một nước trung chuyển, vừa là một điểm đến cho các sản phẩm ma túy. Sản lượng ma túy nội địa của Iran không nhiều và không đủ để cung cấp cho nhu cầu nội địa. Lượng thuốc phiện không nhằm cung cấp cho thị trường Iran được vận chuyển quá cảnh Iran để tới Thổ Nhĩ Kỳ, nơi ma túy được điều chế thành heroin. Số lượng ma túy không được vận chuyển tới các phòng điều chế ở Thổ Nhĩ Kỳ sẽ được tập kết ở khu vực Mand. Tại đây chúng sẽ được tinh chế và chuyển trở lại Afghanistan và tiếp đó tới Uzbekistan và Tadjikistan rồi từ đây các trùm buôn lậu ma túy Afghanistan lại cung cấp hàng hóa của chúng cho thế giới ngầm quốc tế. Ma túy có chất lượng thấp được dành cho thị trường khu vực. Những hàng hóa có chất lượng cao hơn sẽ được chuyển tới các địa điểm ở châu Âu. Ở phía Bắc Afghanistan, ma túy thường được trao đổi qua tay thủ lĩnh Sibghatullah (người Uzbek) ở Mazar-i-Sharif.
Gần khu vực vành đai duyên hải Markan nằm dọc biển Ả Rập trong tỉnh Balochistan có thị trấn nhỏ có tên gọi Mand, quê hương của cựu Bộ trưởng Bộ Giáo dục Pakistan, Zubaida Jalal. Nhân vật này còn có cái tên khác là Imam Deen. Ảnh hưởng của Imam Deen lan rộng theo các tuyến đường cao tốc xuất phát từ Gadani (gần Karachi), chạy dọc theo bờ biển trong khu vực. Imam Deen là nhân vật số một trong danh sách truy nã của lực lượng phòng chống ma túy của Pakistan. Tuy nhiên, hắn chưa bao giờ xuất hiện ở tòa án mà xuất hiện ở hành lang các cơ quan quyền lực ở Quetta, bên cạnh thủ hiến của tỉnh này và đi lại như con thoi giữa Afghanistan và Pakistan.
Cho đến nay, Iran không ủng hộ tàn quân Taliban cũng như Liên minh Miền Bắc, tuy nhiên các quan chức Mỹ tỏ ý nghi ngờ cho rằng Iran hiện cố tình để ngỏ tuyến đường vận chuyển ma túy và điều này là một dấu hiệu cho thấy Iran gián tiếp ủng hộ các thủ lĩnh cát cứ ở khu vực Tây Nam Afghanistan - những kẻ đang đi đêm với Taliban. Những vùng trồng thuốc phiện lớn nhất ở Afghanistan (lên tới 256.88 mẫu Anh vào năm 2005) là các khu vực miền Nam, đặc biệt xung quanh Kandahar, căn cứ trước đây của Taliban.
(Theo Doanh nhân Sài Gòn)
