>> Khi rác trở thành đồ đựng thức ăn
Làng Đống Cao thuộc xã Phong Khê (Bắc Ninh) được coi là "vương quốc" của giấy. Ở đây sản xuất đủ thứ từ giấy ăn cao cấp, giấy ăn rẻ tiền, giấy vệ sinh các loại. Trong một cửa hàng bán buôn giấy ăn ngay đầu làng Đống Cao, những cuộn giấy được giới thiệu là giấy ăn xám xịt, lỗ chỗ tạp chất chồng lên nhau ngay dưới nền đất, bụi đỏ bám đầy.
 |
|
Giấy, hộp xốp, ống hút nhựa... từ các cơ sở tái chế len lỏi vào thành phố. |
Chủ hàng vui chuyện kể lể: "Giấy này bán đắt hàng lắm, hàng phở nào chả dùng. Giá bán tới chúng tôi là 7.000 đồng một kg. Giá rẻ thế, sản xuất chắc chắn sẽ thô sơ. Bởi giá giấy vụn loại đẹp thu mua đã là 5.000 đồng một kg, giấy báo 2.600 đồng một kg".
Ở một cơ sở sản xuất khá lớn trong làng, theo lời người dẫn đường là cơ sở "uy tín", hàng dãy phuy nhựa chứa hóa chất ngâm giấy đựng đầy trong sân. Chúng tôi mở một thùng ra xem, bìa carton xỉn màu đang được ngâm trong thứ nước đùng đục. Mấy người thợ cho biết rằng sau khi ngâm, giấy và bìa "ve chai" nguyên liệu sẽ được nghiền thành bột, rồi lại được ngâm tiếp với một thứ hóa chất mà ngay họ cũng không biết tên, có tác dụng làm thành phẩm giấy trắng và xốp. Nhìn xưởng giấy bụi mù với đống nguyên liệu giấy tạp nham cả khô lẫn ướt chất đống trên nền đất, với mấy chồng sản phẩm có bao bì: "Sản xuất từ nguyên liệu bột giấy cao cấp, không có thuốc tẩy độc hại, phù hợp với làn da nhạy cảm...", ai cũng phải bật cười.
Theo một số chủ hàng sản xuất giấy ở Đống Cao, một công đoạn trong quá trình sản xuất giấy có sự bay hơi rất mạnh. Điều này giúp giấy thành phẩm không còn mùi hóa chất. Nếu muốn giấy có mùi thơm, nhà sản xuất sẽ cho phun sương hương thơm trong quá trình xén để đóng gói giấy. Nhìn những thùng giấy xếp vuông vắn, "slogan" cực kêu, anh chủ hàng vui chuyện thật thà: "Tất cả đều sản xuất trong làng. Chẳng biết hóa chất ngâm nguyên liệu có độc hại gì không, nhưng nước thải của các cơ sở làm giấy khiến làng chúng tôi lâu nay chẳng cày cấy gì được. Cá tôm cũng chết hết".
Theo chủ hàng này, riêng cửa hàng anh mỗi ngày đã "đóng" 1-2 ôtô đi khắp các tỉnh. Hàng triệu thực khách đã sử dụng giấy ăn trong bữa cơm của mình, nhưng kiểm định hóa chất được sử dụng và chất lượng vệ sinh của thành phẩm thì... chưa.
Theo Giáo sư, tiến sĩ khoa học Trần Văn Sung, Viện trưởng Hóa học, Viện Khoa học công nghệ VN, sau khi cảnh sát môi trường phát hiện vụ việc bán rác thải y tế cho các lò tái chế nhựa tư nhân tại làng Triều Khúc, Viện Hóa học đã thực hiện một số xét nghiệm, phân tích hóa học về thìa sữa chua được bán trên thị trường (có nguồn tin cho biết chỉ 15.000 đồng một kg thìa).
Kết quả phân tích cho thấy một số mẫu thìa bán trên thị trường được sản xuất từ nguyên liệu nhựa tái chế, có nhiều chất rất độc hại, gây nguy hiểm sức khỏe của người sử dụng. Trong đó, hàm lượng chì lên đến 26mg trong một kg thìa, gấp 26 lần so với mẫu đối chiếu; hàm lượng cadimi tới trên 1mg trong một kg thìa, trong khi mẫu đối chiếu không có chất này. Ngoài ra, mẫu thìa sữa chua còn có nhiều phụ gia, hóa chất độc hại khác thuộc diện cấm sử dụng cho thực phẩm.
Nhựa tái chế được sử dụng cho rất nhiều sản phẩm phục vụ tiêu dùng. Tại một cơ sở sản xuất nhựa tái chế thuộc Gia Lâm, Hà Nội, nhựa tái chế được đưa vào thổi thành các phôi nhựa dùng làm vỏ chai nước ngọt, nước khoáng "nhái" mẫu của nhiều hãng sản xuất nước giải khát nổi tiếng đang sử dụng. Tùy theo các yêu cầu của khách hàng, phôi nhựa được ép vào khuôn rồi cho vào máy thổi thành chai đựng nước, đựng nước mắm, giấm...
Những người làm công ở đây cho biết nhựa thải sau khi được nghiền nhỏ sẽ cho vào nấu rồi đúc phôi luôn, bỏ qua công đoạn làm hạt nhựa giống. Trong toàn bộ quá trình này, chủ cơ sở phải gia giảm thêm một số hóa chất để hạt nhựa tái sinh mềm hơn, khi thổi không bị giãn, thủng lỗ trên bề mặt của chai. Ngoài ra, trong quá trình tái chế sản phẩm nhựa đều không có chuyện khử độc tố hay vệ sinh nguyên liệu gốc.
Theo kinh nghiệm của chuyên gia ngành nhựa, sản phẩm làm từ nhựa tái chế đều thô, bề mặt không có độ nhẵn và thường cứng hơn bình thường. Có những sản phẩm có yêu cầu về độ mềm, dẻo thì bắt buộc cơ sở sản xuất phải làm dày hơn để khi bóp, ép không bị vỡ, nứt hoặc phải pha thêm hạt nhựa "xịn" để đảm bảo độ dẻo cho sản phẩm.
Đánh giá về sản phẩm nhựa dùng làm đồ chứa đựng thực phẩm, Giáo sư, tiến sĩ Trần Văn Sung khuyến cáo không nên sử dụng nhựa tái chế cho các sản phẩm này. Ông Sung cũng cho biết nhiều sản phẩm nhựa khác như cốc, bát ăn, ca lọc miến... đều bị nghi ngờ sản xuất từ nhựa tái chế.
Tuy nhiên, do chưa có yêu cầu từ các cơ quan chức năng nên Viện Hóa học không thực hiện việc phân tích, xét nghiệm đối với những sản phẩm này. Ông Sung khuyến cáo các loại kim loại nặng dễ đi vào cơ thể nếu như tiếp xúc với nước, nhiệt độ cao hoặc các loại thực phẩm có độ pH thấp, nên hạn chế việc sử dụng sản phẩm nhựa tái chế dùng cho thực phẩm vì các loại nhựa này thường có chứa hàm lượng kim loại nặng cao, gây nguy hiểm cho sức khỏe. Nhưng làm theo khuyến cáo có lẽ rất khó bởi chẳng lẽ không ăn.
(Theo Tuổi Trẻ)
